Passwerk een bloeiend bedrijf Foto: Nico De Cleen, directeur van Passwerk zit aan zijn bureau en kijkt naar de lens. Foto: Twee test engineers aan het werk achter hun computer, in "kantoortuin", op locatie bij een klant Met vier werknemers zijn ze vier jaar geleden gestart. Nu is Passwerk een bloeiend bedrijf met ruim 40 werknemers. Alsmaar meer bedrijven, openbare diensten, banken, verzekeringsmaatschappijen doen een beroep op de ‘test engineers’ van Passwerk. Directeur Nico De Cleen: Eigenlijk is alles begonnen tijdens een congres in Polen in 2007. Een vertegenwoordiger van De Ploeg, een gespecialiseerd opleidingscentrum voor mensen met een handicap, en van Ergasia, een begeleidingsproject voor normaal begaafde mensen met een autismespectrumstoornis, ontmoetten daar een man uit Denemarken die gestart was met een ICT-bedrijf. Hij had hoofdzakelijk mensen met autisme in dienst. Zijn verhaal deed ook de mensen van De Ploeg en Ergasia dromen van een gelijkaardig initiatief in Vlaanderen. Er werd een stuurgroep bij elkaar gebracht. Dirk Rombaut, IBO consulent van de VDAB (nvdr: IBO staat voor Individuele Beroepsopleiding in de Onderneming) werd gevraagd om een businessplan uit te schrijven en op zoek te gaan naar middelen. In februari 2008 ging Passwerk officieel van start. Handiscoop: Wie kan er bij Passwerk aan de slag? Nico: Onze werknemers zijn normaal tot hoogbegaafde mensen met een autismespectrumstoornis. Wij stellen als voorwaarde dat zij een officiële diagnose ‘autismespectrumstoornis’ hebben en dit ook aanvaard hebben zodat er kan over gepraat worden. Daarnaast moeten onze werknemers zich goed kunnen verplaatsen met het openbaar vervoer, een gezonde interesse hebben voor computers en ICT en Engels kennen. Handiscoop: Wat moeten mensen doen die interesse hebben om bij Passwerk te werken? Nico: Dan mailen zij best een sollicitatiebrief met cv naar nico@passwerk.be of solliciteren ze via www.passwerk.be. Wij sturen iedereen zo snel mogelijk een duidelijk antwoord, zonder concrete beloften te doen. De voorbije weken heeft Passwerk meermaals de pers gehaald. Het gevolg is dat er een 100-tal mensen solliciteerden. Die kunnen wij onmogelijk allemaal in dienst nemen. Mensen die wij uit de sollicitatiebrieven selecteren, moeten een hele selectieprocedure doorlopen. Wij hebben eerst een uitgebreid kennismakingsgesprek met de kandidaten. Dan volgt er een test, de CEBIR-test, met de bedoeling om o.a. de intelligentie (IQ), competenties en de persoonlijkheid van de kandidaten te testen. Na deze stappen blijft er nog ongeveer 25% van de sollicitanten over. Zij doorlopen samen een ‘assessment’, een soort testfase, van een drietal weken. Aan de hand van diverse opdrachten is het de bedoeling om de mensen beter te leren kennen en te ervaren hoe het zit met hun communicatievaardigheden, hoe zij functioneren onder stress, hoe zij met anderen samenwerken, enz. Na die fase valt er nog eens ongeveer 10% van de sollicitanten af. Wie dan nog overblijft, krijgt vier weken lang een training om later als ‘test engineer’ aan de slag te gaan. Onze werknemers worden ingezet om software programma’s uit te testen en er o.a. eventuele fouten uit te halen. Handiscoop: Jullie werknemers werken vooral in de bedrijven of diensten zelf. Nico: Wij kiezen resoluut voor inclusie. 95% van onze werknemers werkt in de bedrijven, banken, openbare diensten, verzekeringsmaatschappijen, … die op onze diensten een beroep doen. Maar stel nu dat er een bedrijf heel moeilijk bereikbaar is met het openbaar vervoer, dan kunnen mensen vanuit onze ‘testfactory’ in Berchem werken. Van daaruit kunnen zij dan inloggen op de computer van het bedrijf waarvoor zij werken. Onze ervaring leert dat wanneer mensen met een autismespectrumstoornis op een goede manier ondersteund worden, zij voor deze job beter presteren dan andere werknemers. Zij zien soms dingen die anderen niet zien. Wij hebben dan ook vooral tevreden klanten én tevreden werknemers. Iedere werknemer krijgt bij ons een coach toegewezen. Op dit moment hebben wij vijf coaches, gespecialiseerd in het ondersteunen van mensen met een autismespectrumstoornis, in dienst. De coach zorgt ervoor dat de werknemer goed voorbereid in een bedrijf aan de slag kan. Zij gaan vooraf al eens kennismaken en de coach gaat ook vooraf uitgebreid de werkplek verkennen: hoe gaat her er in het bedrijf aan toe? Hoe gaan de mensen met elkaar om? enz. Zo kan de coach onze werknemer goed voorbereiden op wat hem of haar te wachten staat en wordt de stress van de eerste werkdag al grotendeels weggenomen. De coach geeft ook concrete tips aan de toekomstige collega’s en eventueel wordt bekeken of de omgeving moet aangepast worden, bijv. de telefoon wegnemen zodat het rustiger is; als het een te lawaaierige omgeving is, stellen we onze werknemer voor een hoofdtelefoon te dragen; als er te veel visuele prikkels zijn, kan er een archiefkast of zo verplaatst worden zodat er een meer afgesloten ruimte ontstaat, … Het gaat meestal om kleine, haalbare aanpassingen die zo goed als niets kosten. De coach loopt ook regelmatig in het bedrijf langs om te bekijken of alles goed gaat. Het enige wat wij ter plekke belangrijk vinden is dat onze werknemers er een vaste aanspreekpersoon hebben. Op dit moment werken 16 mensen van Passwerk met langdurige contracten in een bedrijf. De anderen werken op projectbasis. Maar iedereen heeft bij ons een contract voor onbepaalde duur. Als een project ergens afloopt dan wordt er voor die werknemer een ander project gezocht. Handiscoop: Krijgen jullie werknemers ook hetzelfde loon als andere werknemers in de ICT-sector? Nico: Wij betalen zelfs nog een iets hoger loon dan wat gemiddeld voor deze functie in de sector betaald wordt. Als ‘sociale ondernemer’ hebben wij onszelf hiertoe verplicht. Bovendien werken onze mensen hard en zijn ze erg gemotiveerd. Wij willen hen daarvoor ook op een correcte manier verlonen. Passwerk krijg veel positieve reacties, maar helaas ook negatieve omdat wij niet alle personen met autisme werk kunnen bieden. Maar wij richten ons nu eenmaal tot een specifieke groep van mensen met een autismespectrumstoornis die de competenties hebben om het werk van test engineer te doen. Handiscoop: Hoe zien jullie de toekomst? Nico: Wij dromen ervan te groeien naar een bedrijf met 75 werknemers. De voorbije maanden hebben wij nog 8 nieuwe mensen kunnen aanwerven. Wat 2012 ons zal brengen, kunnen wij niet voorspellen. De economische vooruitzichten zijn voor iedereen onzeker. Maar als we veel vragen krijgen van bedrijven en diensten, zullen wij een nieuwe selectieronde organiseren en extra mensen aanwerven. Wij hebben meer dan voldoende kandidaten. En wij willen vooral sensibiliseren: als je mensen met een handicap te werk wil stellen en hen de gepaste ondersteuning kunt bieden, dan is er veel kans dat dit succesvol is en dat deze mensen minstens even goed presteren als andere werknemers. Lief Vanbael Kaderstuk 1: „Voordat ik bij Passwerk kwam, voerde ik verschillende tijdelijke administratieve jobs uit. Dat waren voor mij vaak zeer stresserende situaties. Ik voelde me op de werkvloer vaak niet begrepen. Werken zonder begeleiding is voor mij vaak te chaotisch. Ik wist ook niet goed hoe ik met collega’s moest omgaan. Bij Passwerk houden ze rekening met je autisme. De begeleiding zorgt ervoor dat alles minder hectisch verloopt. De bedrijven waar ik voor werk zijn op de hoogte van mijn autismespectrumstoornis zodat ik mij ook veel veiliger voel. Het is ook leuk om altijd op mijn jobcoach te kunnen terugvallen.” Tijana Kaderstuk 2: „Ik zou zeggen dat een autismespectrumstoornis of ASS heel divers is. Je hebt er ongelooflijk veel gradaties in. Te veel mensen hebben nog het beeld dat autisten mensen zijn die heel erg in zichzelf gekeerd en totaal wereldvreemd zijn. Ik zou tegen niet-autisten willen zeggen dat ze autisten niet moeten benaderen met het idee dat ze niet al te intelligent zouden zijn. Sociaal beperkt zijn, wereldvreemdheid en dergelijke staan volledig los van intelligentie. Ook onder mensen met ASS heb je verschillende soorten intelligentie. En dat ze allemaal superbegaafd zouden zijn, zoals Rain Man, is evenmin waar. De boodschap die ik aan niet-autisten zou willen geven is dat je, zodra je weet dat je met een autist te maken hebt, duidelijk moet zijn. Schep duidelijkheid voor de autist, geef geen halfbakken uitleg, geen ‘je weet wel wat ik bedoel’. Zeg ja of neen en niet misschien, want daar weet een autist zich meestal geen raad mee. Niet-autisten maken wel eens de fout te denken dat ze autisten niet hoeven uit te leggen wat er scheelt, waarom ze gekwetst zijn. Ze denken dat dit met het beperkte inlevingsvermogen van een autist toch geen zin heeft. Ik vind juist van wel, want autisten willen heel graag de gevoelens van niet-autisten begrijpen, maar je moet hen daarbij helpen.” Johan Passwerk, Potvlietlaan 5b, 2600 Berchem www.passwerk.be, 0474 08 72 00