Passmap, zevende nummer, april 2009. Woord vooraf Foto: Nico De Cleen. Het jaar 2008 is achter de rug en hoe toekomst gericht Passwerk ook tewerk gaat, even in het verleden kijken geeft ons tot op heden een succesvol en trots gevoel. We hebben het jaar 2008 afgesloten met een verlies van een 83.000 € maar dit is wel ongeveer 100.000 € “beter” dan voorzien was in het initiële financieel plan. De voornaamste redenen hiervan zijn: 1) Een gemiddeld hogere draagkracht (aantal gepresteerde uren per week) van onze Passwerkers; 2) Een snellere groei; 3) De algemene kantoor- en ICT-kost was lager uitgekomen vanwege het gebruik van infrastructuur van GOB De Ploeg. Uitstekende resultaten dus, dit wil echter nog niet zeggen dat we winsten hebben gemaakt maar de weg naar bedrijfswinst is een heel stuk korter geworden als wij onze vooropgestelde groei mogen verder zetten. Hoe we onze bedrijfswinsten gaan gebruiken wordt besloten in algemene vergadering van 2010, zoals jullie al weten en volgens ons sociaal oogmerk statuut moeten deze winsten terugvloeien naar de doelgroep. Mensen met een autismespectrumstoornis of projecten die zich inzetten voor deze groep staan aan de ontvangende zijde wanneer we deze gelden vrijmaken. Passwerk is verhuisd en dit is voor mij een signaal dat ik GOB De Ploeg officieel wil bedanken voor het afgelopen jaar. Voor Passwerk was het een ongelooflijk geschenk in de opstartfase dat wij niet alleen beroep konden doen op hun expertise maar ook voor het ter beschikking stellen van kantoorruimte en opleidingslokalen voor een fantastisch democratische prijs en dit alles in een zeer flexibele omgang met elkaar. Wij wensen jullie veel leesplezier in deze 7de editie van de Passmap!! Nico De Cleen, Directeur Passwerk, 0474 087 200, nicodecleen@hotmail.com, nico@passwerk.be Wist u dat ... Afbeelding: foto van het certifiaat dat werd uitgereikt. Passwerk werd verkozen tot kandidaat buiten categorie van de Pioniersprijs Diversiteit 2009. De prijs werd in februari laatsleden tijdens een officiële plechtigheid overhandigd door Minister Frank Vandenbroucke. Passwerk testfactory. Figuur 1: In deze figuur wordt de werkwijze via de testfactory schematisch voorgesteld. Men vertrekt vanuit de opdrachtgever, eindgebruiker die interactie hebben met de ICT/IS afdeling. Deze heeft vervolgens interactie met de test coördinator, projectleider. Zij leveren documentatie, parameters, specificaties, eventueel testscripts aan de opdrachtcoördinator van Passwerk. Deze coördineert de uitvoering van de functionele en performance testen binnen Passwerk. De coördinator rapporteert de vooruitgang en de testresultaten vervolgens aan de test coördinator, projectleider van de klant. Figuur 2: In deze figuur wordt toelichting gegeven bij een VPN (= Virtual Private Network). Hier wordt schematismch weergegeven wat een Remote Acces VPN is (van site A via VPN server, firewall, internet, software naar de eindgebruiker) en wat het betekent om site-to-site VPN op te zetten (van site A via VPN server, firewall, internet, firewall, VPN server naar site B). Passwerk heeft nu een nog ruimer dienstverleningsaanbod voor potentiële klanten. De testfactory is een feit! De testfactory is een aanvulling op onze huidige dienstverlening. Het inzetten van Passwerkers op locatie bij de eindklant blijft de betrachting, maar indien dat om bepaalde redenen niet kan dan kan de software via de testfactory worden getest. De testfactory is bedoeld voor klanten: 1. met testvragen, maar die moeilijk kunnen worden bediend door Passwerkers ter plaatse omdat vb. deze moeilijk te bereiken is met openbaar vervoer of in het buitenland gelegen is; 2. die slechts een beperkte testvraag en/of –volume hebben; 3. die beroep willen doen op Passwerk als back office (voornamelijk ICT bedrijven); 4. die een vraag hebben waarvoor de testfactory-formule de meest effectieve formule is. De werkwijze verloopt als volgt: De testcoördinator of projectleider van de klant of indien de klant dit wenst van Ordina Belgium of Cronos (in dit laatste geval mits betaling) inventariseert de concrete behoefte van de klant. Vervolgens gaat deze de benodigde informatie en documentatie verzamelen bij de klant, nodig voor het opstarten van het testproces. Tevens zal een generiek testplan worden opgemaakt alsook een concreet plan van aanpak. Een aantal afspraken rond werkprocedures, - tools en rapportering worden vastgelegd. Indien deze persoon zou ingehuurd worden vanuit Cronos of Ordina Belgium dan duidt de klant intern een vast aanspreekpunt aan waaraan, vanuit de testfactory, de technische vragen tijdens het project kunnen worden gesteld. De opdrachtcoördinator, een interne specialist bij Passwerk, organiseert de uitvoering van de aangeleverde testprocedures en ziet toe op de geboekte vooruitgang. Deze staat tevens in voor de rapportering van de geboekte vooruitgang naar de klant toe en zorgt ervoor dat de kwaliteitsstandaarden worden bereikt. Deze persoon is tevens het aanspreekpunt van de testcoördinator of –manager. Technisch verloopt de dienstverlening via Virtual Private Network (VPN) via remote access VPN. Deze werkwijze laat toe om veilig op afstand de softwaretesting uit te voeren. In uitzonderlijke omstandigheden is het mogelijk dat via site-to-site VPN wordt gewerkt. De testfactory maakt het mogelijk om de quality assurance toch dichtbij te houden ook al gebeurt het niet on-site. Veel gestelde vragen door potentiële klanten Afbeelding: logo van Passwerk Inmiddels hebben we een 100-tal gesprekken gehad met mogelijke eindklanten. De reacties die we op het concept van Passwerk en haar dienstverlening ontvangen zijn uitermate positief. We hebben vastgesteld dat er tijdens onze gesprekken een aantal vragen regelmatig terugkomen. Daarom willen we graag in deze Passmap aandacht besteden aan een aantal van deze vragen. Hoe kunnen we als eindklant optimale omstandigheden creëren voor de Passwerker(s)? De ideale omstandigheden verschillen van individu tot individu, maar toch zijn er een aantal zaken waarmee standaard rekening kan worden gehouden. Wat de werkomgeving betreft is deze best zo prikkelarm mogelijk. Indien kan worden vermeden dat een computerscherm in de richting staat van veel visuele beweging (vb. gangpad met waar veel collega’s passeren) dan is het beter om het scherm naar bijvoorbeeld een muur te richten. Wat de werkinhoud betreft is het best dat er een duidelijke structuur in zit en dat er prioriteiten worden bepaald. Het is ook beter om wijzigingen in die prioriteiten of in de werkopdrachten vooraf aan te kondigen. Het is tevens van groot belang dat er een vast aanspreekpunt bij de klant aanwezig is waar de Passwerker met zijn/haar vragen terecht kan. De werkinstructies zijn best zeer concreet. Door een optimaal werkomstandigheden tot stand te brengen zal het prestatieniveau van de test engineer maximaal zijn. Moet de coördinator (projectleider, aanspreekpunt) bij de eindklant over bepaalde psychologische of orthopedagogische kwaliteiten beschikken? Het is absoluut niet noodzakelijk dat het aanspreekpunt van de Passwerker over bijzondere kwaliteiten beschikt. Een persoon die open staat om samen te werken met een Passwerker en die rustig en op menswaardige wijze omgaat met collega’s is uitermate geschikt. Een groot pluspunt is dat deze persoon over een zekere empathie beschikt. Is het noodzakelijk om minstens twee Passwerkers samen in te zetten om optimaal resultaat te bekomen? Het is niet noodzakelijk om twee of meer Passwerkers samen in te zetten. Een Passwerker kan perfect autonoom werken. Het is natuurlijk altijd fijn om samen met een collega Passwerker te werken, maar dit is absoluut niet noodzakelijk. Is het mogelijk om bijkomend een test coördinator in te zetten vanuit Ordina of Cronos? Het is perfect mogelijk om een test coördinator mee in te zetten vanuit Cronos of Ordina. Via deze weg kan u, op zeer praktische en pragmatische wijze bijkomende testexpertise binnenhalen binnen uw organisatie. Deze test coördinator kan bijvoorbeeld ook bepaalde communicatieve opdrachten opnemen die minder geschikt zijn voor de Passwerker of kan ervoor zorgen dat de analysedocumentatie in een werkbaar formaat worden aangeleverd aan de Passwerker. Kunnen de Passwerkers in team werken met anderen? Er is geen enkel probleem om Passwerkers in team te laten werken. Voor opdrachten waarvoor sterke communicatieve vaardigheden noodzakelijk zijn om succes te boeken is het minder aangewezen om die aan de Passwerker toe te vertrouwen. Zij kunnen zich natuurlijk wel zonder probleem uitdrukken, een boodschap overbrengen of een opdracht begrijpen. Zijn alle Passwerkers woonachtig in de Provincie Antwerpen? Neen, Passwerkers worden over heel Vlaanderen gerekruteerd. Het assessment en de opleiding van de Passwerkers gebeurt in ons kantoor te Berchem. Nadien werken de Passwerkers op locatie bij de eindklant ergens in Vlaanderen. Bepaalde vervolgopleidingen worden eveneens te Berchem gegeven. Kunnen de Passwerkers, ingeval van bepaalde technische vragen, terugvallen op Passwerk? Zowel Ordina als Cronos voorziet technische ondersteuning voor de Passwerker. Indien wenselijk zullen zij de eerste dag van tewerkstelling bij de eindklant de Passwerker technisch, inhoudelijk op weg helpen. De Passwerker kan tijdens de opdracht steeds beroep doen op technisch ondersteuning vanuit Cronos of Ordina. Het spreekt voor zich dat het enkel gaat om technisch ondersteuning van de Passwerker zelf en niet om het gratis inzetten van een test coördinator. Wat is de minimum duurtijd van een project om een Passwerker te kunnen inzetten? Een minimum duurtijd van vier weken is aangewezen. Deze minimale duur maakt het mogelijk om onze Passwerk adequaat voor te bereiden op zowel inhoudelijk als praktisch vlak. Indien de duurtijd te kort zou zijn kan onvoldoende aandacht worden besteed aan deze voorbereidingen. Kan een Passwerker voor meerdere projecten gelijktijdig worden ingezet? Het is geen probleem om een Passwerker aan verschillende projecten te laten werken. Duidelijke instructies en planning is natuurlijk wel wenselijk. Passwerk en de economische crisis De economische recessie is in de tweede helft van 2008 gestart en zal volgens specialisten terzake nog een hele tijd duren. Wat zijn nu de gevolgen voor Passwerk van deze crisis? Hoe gaan wij om met één en ander? We hebben het geluk dat Passwerk een jong bedrijf is en dat er niet, zoals bij andere marktspelers wel het geval is, 10-tallen samenwerkingsverbanden worden stopgezet met test engineers. Onze groei wordt afgestemd op de mogelijkheden binnen de markt. Door de economische crisis zijn er natuurlijk wel een aantal afzetmogelijkheden voorlopig weggevallen. Zo zijn bepaalde banken voorlopig terughoudend om beroep te doen op externe testers. Ook in industriële omgevingen worden vaak projecten “on hold” gezet door de onzekere vooruitzichten. Sommige bedrijven maken van de omstandigheden gebruik om hun testaanpak en inzet van resources dienaangaande te evalueren en te optimaliseren. Deze bedrijven tonen wel effectieve interesse in het competitieve en professionele aanbod vanuit Passwerk. De economische omstandigheden stimuleren ons om te zoeken naar nieuwe samenwerkingsmogelijkheden en zullen ongetwijfeld ervoor zorgen dat een evenwichtige en duurzame klantenportefeuille wordt uitgebouwd. De actuele situatie biedt ons ook de mogelijkheid om ons zowel op commercieel als inhoudelijk vlak optimaal voor te bereiden op de toekomst. Eens de crisis voorbij zullen er professionele resources nodig zijn om de vrijgegeven “on hold”-projecten succesvol uit te voeren. M2Q en Passwerk? Getest en goedgekeurd! (1 jaar later) Foto: Jürgen Meheus, unit manager van M2Q. M2Q was als testpartner voor software al 3,5 jaar actief toen ze begin 2008 participeerden in het ontstaan van Passwerk. Maatschappelijk engagement dragen ze hoog in het vaandel. Het Passwerkinitiatief was hen dan ook op het lijf geschreven. Softwaretesting vraagt een aanhoudende alertheid en oog voor detail. Laat dat nu precies zijn waar de Passwerkers, mensen met ASS en een normale tot hoge intelligentie, goed in zijn. We laten een enthousiaste Jurgen Meheus, Unit Manager van M2Q aan het woord. Beter & sneller, iedereen tevreden. Jurgen: “We dachten autisme te kennen, van films als ‘Rain Man’ en ‘BenX’, maar al snel leerden we dat autisten net zo individueel verschillend zijn als iedereen anders. Achteraf lijkt dat evident. Uiteraard hebben onze Passwerkers ook trekken gemeen: ze hebben structuur nodig. Hebben ze dat, dan zijn ze super gefocust, efficiënt en snel. We wisten dat onze klanten dat zouden appreciëren. En dat blijkt ook. AXA, De Post, de VDAB … elke eindklant voor wie we al getest hebben met de medewerking van een Passwerker is zonder meer tevreden. Voor de eigen M2Q-testers zijn onze Passwerkers met hun niet-aflatende nauwgezetheid een uitdaging. Passwerker Marjan, bijvoorbeeld, vond de onvindbaar gewaande fout. Straf, vonden onze programmeurs. Een bedreiging zijn de Passwerkers evenwel niet. Zij zijn immers anders ambitieus: onze testers willen verticaal evolueren, Passwerkers bijten zich vast in een horizontale evolutie. Passwerkers brengen M2Q zelfs nieuwe eindklanten. Er zijn klanten die M2Q kiezen precies vanwege het maatschappelijke engagement van dit project. Onze evaluatie na een jaar Passwerk: de combinatie M2Q-Passwerk is op alle vlakken een win-win.” Een Passwerker is in de eerste plaats een tester. Jurgen: “Voor de structuur die de Passwerker nodig heeft, zorgt Passwerk zelf. Daar hoeven wij ons niets van aan te trekken. Passwerk screent de kandidaten, bereidt hen voor op het werk en begeleidt hen blijvend. Allemaal vanuit het perspectief van hun autisme. Daarvoor heeft elke Passwerker een vaste jobcoach. Wij zorgen via onze testcoach voor wat ons ding is: de technische opleiding en begeleiding. Voor ons en de eindklant is de Passwerker, er zijn er nu acht voor ons actief, in de eerste plaats een tester. En een bijzonder goeie ook! Onze klant de Vlaamse Maatschappij voor Watervoorziening heeft voor een nieuw testproject dat start in april uitdrukkelijk naar een Passwerker gevraagd. Dat zegt voldoende.” Het traject van een Passwerker. De kandidaten beginnen hun traject bij Passwerk. Mensen met ASS en een normale tot hoge intelligentie kunnen daar solliciteren voor een job als softwaretester. Ze doen dat met een cv en een motivatiebrief. Passwerk test hen op hun IT-kennis en -aanleg en dat op een bachelor- of masterniveau. Het verschil met elke andere sollicitatie zit hem in de opleiding en begeleiding na een positieve screening. Elke Passwerker krijgt een jobcoach en een testcoach. In drie maanden is een Passwerker klaar om aan het werk te gaan. De jobcoach zorgt ervoor dat de eindklant en de Passwerker optimaal kunnen samenwerken. De jobcoach bezoekt de eindklant en registreert er met de mindset van de Passwerker alles wat die laatste zal willen weten om 100% te kunnen functioneren. Een Passwerker wil bijvoorbeeld op voorhand tot in detail weten wat de gewoontes van de klant zijn. Dat gaat van ‘is er een prikklok’, over ‘schudden collega’s elkaar de hand ’s ochtends’, tot ‘wordt er getrakteerd als er iemand jarig is’. De jobcoach geeft aan de eindklant ook een uurtje uitleg over ASS en de Passwerker. Want ja, bij de eindklant is er meestal wat koudwatervrees. Meestal blijkt heel snel dat er qua benadering heel weinig verschil is tussen deze nieuwe medewerker en om het even welke nieuwe medewerker. Met de gedetailleerde informatie die de Passwerker van zijn jobcoach kreeg, begint die aan zijn eerste werkdag. Enige voorwaarde is dat de eindklant bereikbaar is met het openbaar vervoer, want dat is hoe de Passwerker zich verplaatst. Op de eerste dag zijn de jobcoach en de testcoach van M2Q er ook. Maar vanaf dag twee is de Passwerker ook voor de eindklant vooral een softwaretester Adviescomité Passwerk Recentelijk werd een adviescomité voor Passwerk opgericht. De bedoeling is dat dit comité advies geeft over: 1. het dienstverleningsaanbod van Passwerk zodat dit optimaal wordt afgestemd op de testbehoeften binnen de markt; 2. de commerciële aanpak vanuit Passwerk; 3. de tendensen binnen ICT en softwaretesting; 4. de externe communicatie van Passwerk; 5. de business opportuniteiten binnen de markt. Het adviescomité zal een 3-tal keer per jaar samenkomen. Er wordt gewerkt in blokken van 3 meetings met in– en uitstapmogelijkheden na ieder blok. Met de oprichting van dit adviescomité willen we een permanente communicatie met de markt tot stand brengen. Zo kunnen we onze aanpak toetsen aan wat er leeft binnen de markt. Hierbij willen we de mensen die ingegaan zijn op onze vraag om deel uit te maken van ons adviescomité van harte bedanken. Hun expertise en inbreng zal ervoor zorgen dat er een permanente wisselwerking zal zijn tussen Passwerk en de markt en dat Passwerk optimaal zal kunnen inspelen op de behoeften van die markt. Samenstelling adviescomité: Els Blaton (Axa, CIO) Louis Collet (FOD Financiën, CIO) Paul Danneels (VDAB, CIO) Ivo De Meersman (KBC, General Manager IT) Frank De Saer (FOD Economie, KMO, Middenstand en Energie, CIO) Dany Dewulf (VAPH, Algemeen Directeur) Paul Gistelinck (Eandis, CIO) Frank Robben (Smals, CEO) Luc Tack (De Lijn, CIO) Carlos Van den Bossche (Roularta Media Group, CIO) Yves Vander Auwera (Fedict, Director Shared Services) Jef Van Der Wee (Departement WSE, CIO) Johan Vandewalle (ACV, CIO) Patrick Van Riet (Janssen Pharmaceutica, CIO) Erik Vertommen (De Post, ICT Delivery Services Manager) "Passwerk? Niet twijfelen. Doen" (1 jaar later) Foto: Dirk Rombaut, sales manager van Passwerk, Hans Vets, CEO van Ordina Belgium en Nic Balthazar, peter van Passwerk in gesprek tijdens de persconferentie van Passwerk van mei 2008. Positieve geluiden bij Ordina De accountmanagers van Ordina Belgium nemen de testcompetenties van Passwerk systematisch mee in hun aanbiedingen. Logisch, want Ordina zorgde voor een belangrijke inbreng in het startkapitaal. Hoe kijken de klanten vandaag naar Passwerk? “Enorm positief”, getuigt Hans Vets, CEO van Ordina Belgium. “Passwerk wordt stilaan een begrip. Bij de meeste IT-gesprekspartners doet de naam een belletje rinkelen. Het maatschappelijke engagement valt overal in goede aarde – lang niet alleen bij de overheid, waar diversiteit op de werkvloer sowieso een belangrijk thema is.” Lossen de Passwerkers de verwachtingen in? Toch hebben vele bedrijven nog moeite om zich iets bij Passwerk voor te stellen. Hoe integreer je mensen met een autismespectrumstoornis in je team? Lossen zij de verwachtingen in? Blinken zij inderdaad uit door logica, nauwkeurigheid en grondigheid? De ervaringen van de eerste klanten bij Ordina tonen aan van wel. Digipolis: nauwgezet en toch snel “Wij gaven onze Passwerk-man een duidelijke structuur met welomschreven testscenario’s en stappenplannen”, vertelt testcoördinator Stef Meyfroodt bij Digipolis. “Hij haalde snel een prima werktempo en was bijzonder nauwgezet. Hij signaleerde talrijke inconsistenties in het softwarepakket zelf, maar ook in de testscenario’s en de handleidingen. Onze Passwerk-collega verlichtte het werk voor ons testteam en spoorde fouten op die wij zelf waarschijnlijk over het hoofd zien. Passwerk? Niet twijfelen. Doen!” Verizon: uitstekende integratie Ook bij Verizon is de feedback gunstig. “Onze Passwerkers vinden fouten die andere mensen niet vinden”, verklaart Application Development Manager Paul Bussé. “Speciale voorzieningen bleken niet nodig. Onze Passwerk-jongens zitten niet in een apart kantoor, maar bij de anderen. De samenwerking en integratie met ons eigen quality assurance team verloopt uitstekend, met respect van de beide kanten. Uit onze eigen organisatie kregen wij heel wat gunstige reacties. Mensen vinden het leuk om te werken voor een bedrijf dat zijn hart durft te tonen.” Kwaliteit boven Ordina zet ook Passwerkers in voor testactiviteiten bij interne projecten. “Dat stelt bedrijven vaak gerust”, vult Bart Van Acker aan, businessunitmanager voor de oplossingen in kwaliteitsbeheer. “Net als de vaststelling dat een bedrijf als Ordina zijn naam aan die van Passwerk verbindt. Wij leveren al vele jaren oplossingen voor kwaliteitsbeheer aan bedrijven. Passwerk draait daar perfect in mee.” Passwerk is verhuisd! Potvlietlaan 5b te 2600 Berchem. Foto 1: Zicht op de voorgevel van ons kantoorgebouw. Foto 2: Zicht op de keuken en refter van Passwerk. Foto 3: algemeen beeld op de kantoorruimte, de foto werd getrokken vanuit de centrale gang. Foto 4: zicht op de assessment ruimte, een ruimte met aan de kanten tafels waarop computers staan. Op de voorgrond een bureau waaraan een jobcoach, assessor zit tijdens een assessment. Foto 5: zicht op de drie bureaus van de jobcoachen. Drie jobcoachen zijn in gesprek met elkaar.De vierde jobcoach staat aan de printer. Foto 6: zicht op de opleidingsruimte. In deze ruimte staan in het midden tafels, met daarop computers. Foto 7: zicht op onze vergaderzaal. Hier staat een grote tafel in alsook een wit bord. In 2008 was het Passwerk-team vaak aangewezen op virtuele samenwerking. Voor ons assessment, opleidingen en meetings waren we dan weer te gast in de lokalen van De Ploeg. Vanaf februari van dit jaar is daar verandering in gekomen: we hebben nu een eigen kantoor. Een kantoor op loopafstand gelegen van Berchem Station. Met een oppervlakte van 250 vierkante meter geeft het een thuisbasis aan de bankzitters en andere medewerkers van Passwerk. Er is ook voldoende ruimte om onze activiteiten van de testfactory vorm te geven. Hieronder een korte impressie. De Ploeg aan het woord (1 jaar later) Foto: Willy Piedfort, directeur van De Ploeg. De Ploeg is reeds 21 jaar een expertorganisatie in het opleiden en begeleiden van personen met een handicap naar werk in het gewone economische circuit. Dit met succes. Gemiddeld stellen wij 80% van deze mensen te werk. Ongeveer 8 jaar geleden werd een project voor personen met een autismespectrumstoornis (ASS) boven het doopvont gehouden. Ook binnen dit project werd de focus sterk op tewerkstelling in het gewone arbeidscircuit gehouden. Er groeide dan ook een sterke expertise over tewerkstelling en de soort jobs voor mensen met ASS. Er werd regelmatig nagedacht over mogelijkheden om zelf jobs te creëren in de ICT sector. Enkele jaren geleden kregen we de kans om tijdens een Europese meeting kennis te maken met een Nederlands voorbeeld op dit vlak. Dat op zijn beurt geïnspireerd was op de ideeën van Thorkill Sonne. Dit was de trigger om samen met Ergasia een mogelijkheid te creëren in Vlaanderen. Er werd een gevarieerde stichtersgroep bij elkaar gebracht. Onder andere VDAB was er lid van. Deze idee paste precies in hun nieuwe doelgroepenbeleid en was een innovatie in de manier van tewerkstellen van personen met een handicap. Het opzet van de stichters was een bedrijf opstarten in de sociale of de normale economie voor personen met autisme en met een voldoende hoge begaafdheid. Dit bedrijf moest aansluiten bij de ICT sector. Dit komt tegemoet aan de nood om voldoende personen met autisme te kunnen bedienen en specifiek de groep met een hogere begaafdheid die onvoldoende aan zijn trekken komt op de arbeidsmarkt. Na de eerste project ontwikkelingsrondes hadden we het geluk dat VDAB Dirk Rombaut de ruimte gaf om er voluit voor te gaan. Met het gekende gevolg een grote en snelle kick-of in 2008. Na goed een jaar werken kunnen we de balans maken van De Ploeg naar Passwerk: Samen hebben we de schouders gestoken aan een grondig en gedegen assessment. Dat uitmond in een grote voorspelbaarheid van succes van de kandidaten. Ondertussen zijn er reeds 16 tewerkgesteld en opgeleid en zijn er nog een 4-tal in opleiding. De uitbouw was dus sneller dan gepland. Niets dan lof hiervoor voor de directie. Er groeide een nauwe samenwerking tijdens de eerste periode met het opleidingscentrum met het aantrekkelijk systeem van de GIBO. (Dit is een individuele beroepsopleiding om tijdens de eerste periode van tewerkstelling een ondersteuning te geven aan de werknemer en werkgever qua opleiding en financieel.) Het systeem van Passwerk om mensen tewerk te stellen in samenwerking met bedrijven die gespecialiseerd zijn in de ontwikkeling van software, is een mijlpaal in het creëren van arbeid voor personen met een handicap. Het systeem van Passwerk breekt ook een lans om meer en levenslang expertise te verlenen voor ondersteuning op de werkvloer. Onverwacht goed zijn ook de financiële resultaten, reeds vanaf het 1ste jaar. Onder andere door een grotere draagkracht, dan we vooraf hadden ingeschat, van de personen met ASS zelf. Tot slot toch even melden dat Nederland staat te popelen om ook te kunnen starten met Passwerk of een gelijkaardig initiatief gebaseerd op de knowhow van Passwerk. Dank aan onze klanten: De logo's van onze bestaande klanten worden hier weergegeven. Getuigenis Departement Werk en Sociale Economie Afbeelding: logo van het departement Werk en Sociale Economie. “Toen ik vorig jaar Dirk Rombaut van Passwerk tegen het lijf liep was ik meteen verkocht. Niet enkel verkocht aan het product dat Passwerk aanbiedt maar ook aan het verhaal van Passwerk. Een verhaal vol ondernemerschap maar met een hart. Als Vlaamse overheid en zeker als Departement Werk en Sociale Economie hebben wij de mond vol van maatschappelijk verantwoord ondernemen Maar als we bedrijven willen stimuleren om samen met ons die weg op te gaan moeten we natuurlijk zelf het goede voorbeeld geven. Moeten we kansen geven aan organisaties zoals Passwerk om diensten binnen de Vlaamse Overheid te ontwikkelen. Passwerk heeft zijn plaats binnen het ICT-dienstenaanbod van de Vlaamse Overheid. Niet alleen vanuit het maatschappelijk oogpunt maar zeker ook vanuit het belang dat wij meer en meer aan testing en verificatie hechten. Hoe meer webdiensten wij rechtstreeks aanbieden aan burgers en bedrijven en hoe meer wij aandacht hebben voor een efficiënte en effectieve bedrijfsvoering hoe meer aandacht wij aan testing moeten besteden. Een goed product moet goed getest zijn. Ondertussen is er al een heel netwerk van  CIO's binnen de Vlaamse Overheid die Passwerk een warm hart toe dragen en op hen een beroep doen. Ze bieden ons een snel antwoord op een prangende behoefte van goede testers die precies en gedreven hun werk doen, elke dag opnieuw en ze geven ons "goesting" om te investeren in mensen. Want dat is wat Passwerk dat tikkeltje extra biedt,  een groot maatschappelijk project waarbij de gerealiseerde winst in de eerste plaats dient om de passwerkers zelf meer kansen te geven. Meer kansen om zich te ontplooien, professioneel maar ook privé.” Jef Van der Wee, CIO, Departement Werk en Sociale Economie Inzetbaarheid van Passwerkers. Passwerkers zijn uitermate geschikt om: 1. functionele en performance testing uit te voeren; 2. testscripts op te maken op voorwaarde dat er voldoende schriftelijke analysedocumentatie aanwezig is; 3. regressietesten uit te voeren; 4. om, bij nieuwe releases, een gebruikershandleiding op te maken; 5. geautomatiseerde scripts aan te passen. Passwerkers blinken uit in regressie testing omdat zij, ondanks de herhaling, in staat zijn de volle concentratie te behouden. Ook voor softwaretesting in het kader van projecten kunnen zij prima ingezet worden. De Passwerkers kunnen ook onmiddellijk na de eerste ontwikkelingsfase worden ingezet zodat zij de eerste fouten eruit kunnen halen. Via deze werkwijze worden de eindgebruikers niet onnodig vroeg betrokken in het testproces en krijgen zij geen foutief of negatief beeld van wat werd ontwikkeld. Eveneens kunnen onze test engineers ingezet worden als second opinion voor reeds geteste software. Door hun accuraatheid zullen de laatste functionele fouten uit de ontwikkelde software gehaald kunnen worden. De test engineers van Passwerk kunnen individueel of in groep worden ingezet. De testcoördinatie kan worden uitgevoerd door een test coördinator van de klant zelf of door een test coördinator van Cronos of Ordina indien de klant deze wenst in te huren. Hierboven werden slechts enkele van de mogelijke samenwerkingsvormen met Passwerkers beschreven. Indien u een concrete vraag heeft contacteer ons even zodat we samen kunnen bekijken of de inzet van Passwerkers de meest adequate oplossing is voor uw vraag. Passwerk in de media en events waaraan werd deelgenomen Afbeelding 1: voorblad van De Kwaliteitskrant. Afbeelding 2: voorblad van het ledenblad van Autisme Centraal. Afbeelding 3: logo van VKW. Afbeelding 4: foto van het blad Vrijuit van ACLVB. De belangstelling voor Passwerk vanuit de media blijft bestaan. In de editie van de kwaliteitskrant van het VCK van februari werd een dubbele pagina besteed aan Passwerk. U kan het artikel terugvinden op onze website. Binnenkort zal er tevens een artikel verschijnen in het tijdschrift van Autisme Centraal, in Ondernemen van het VKW en in Vrijuit, het ledenblad van het ACLVB. Deze belangstelling is belangrijk voor Passwerk. Toekomstige Passwerkers kunnen onder andere op deze wijze voor het eerst kennismaken met Passwerk. De aandacht die Passwerk in de media geniet is eveneens van belang voor de juiste positionering van ons bedrijf op de markt. De voorbije periode was Passwerk ook actief aanwezig op een aantal events. Zo werd Passwerk toegelicht op de ontbijtmeeting “tewerkstelling van personen met een handicap” ingericht door Resoc Antwerpen en op de dialoogdag rond arbeidshandicap ingericht door de Vlaamse Gemeenschap te Leuven. Tevens werd een delegatie van Rotary Brussel ontvangen in ons nieuw kantoor te Berchem. In de toekomst zal Passwerk zoveel mogelijk blijven ingaan op de vragen die worden gesteld om Passwerk, haar concept, haar organisatie en doelstellingen te komen toelichten. Ook AQA in Tel Aviv doet het goed! Foto: Ester Zabar, oprichtster van AQA achter een spreekgestoelte tijdens een presentatie. Afbeelding: logo AQA Tijdens een bezoek aan Specialisterne in Denemarken heeft Dirk Rombaut kennis gemaakt met Ester Zabar uit Tel Aviv. Ester heeft inmiddels AQA opgericht en had de voorbije periode meermaals contact met Passwerk. Hieronder een indruk over de ervaringen van Ester. Where stands AQA for?  AQA was formed less than a year ago, in order to train and integrate autism spectrum people in software testing tasks. The company has already completed 2 training cycles, with 4 participants each. 5 of whom are already working for leading companies, such as HP, BMC, etc. AQA aims to gradually increase the number of participants in its courses and to have 70 graduates within 3 years. The training course last about two months and is based on the syllabus of ISTQB, the International Software Testing Qualifications Board, and on practical writing and execution of tests on PractiTest's products. These products enable you to write tests and report bugs in a typical software tester's manner, which gives you a good preparation for practical work. In addition, the course teaches the basics of Office tools and other basic tools. Candidates are located through various organizations which deal with the ASD population: ALUT - an organization of parents of autistic children, EFI - an organization of parents of children with Asperger Syndrome, ACI - an organization by and for autism spectrum adults. The name AQA represents quality people (class A) who are performing software testing tasks (QA). The logo hints of people who, following the training and assignment, can raise their heads. What was your motivation, inspiration in order to start up AQA? I encountered the subject during a European software testing conference - EuroSTAR 2006 - where Thorkil Sonne presented Specialisterne. I regarded it as an opportunity for leveraging my knowledge and professional experience of software testing, in a project that has a clear social statement. After contacting the Danish company, Specialisterne, I was invited to Denmark - where I was given the opportunity to get to know the company and its work. While there, I also met entrepreneurs from other European countries, who started similar activities in their countries. What did you do professionally before you established AQA? I am an engineer (M.Sc.) with 23 years of experience in software development and testing, 11 of which in QA management (for BMC & ECI). In addition, I am a member of the advisory board of the Israeli Testing Certification Board (ITCB). What about the feedback you received from customers of AQA? I received very positive feedback. The employees and managers of the companies which received the graduates made their best to accept and help them. Preparing the teams beforehand is very important for a successful receipt.The manager of RealMatch, who received one of the graduates, described the project as a "great success". How did you get in touch with “Passwerk”? I met Dirk in Copenhagen, while visiting Specialisterene. I discovered a person who is an entrepreneur by nature, who learned the Danish concept, adopted it for Belgium, and went ahead with a clear, well organized plan. Did Passwerk delivered an added value for AQA?  First of all, it reassured me that this concept can work outside of Denmark, in any country that has willingness and openness to the subject. Dirk also gave me advice and ideas on all sorts of questions and decision points which I had along the way. Do you have a message, advice for the Passwerk-team? During my activity in Israel, we got the idea of starting software testing training courses in high schools where students with ASD study. This way, they will have vocational training, which will enable them to smoothly integrate into the job market, saving them from years of frustration and unemployment.  Getuigenis Afbeelding 1: schermafdruik van een specifieke examenvraag met in de linkerkolom een overzicht, met cijfers, van de verschillende vragen die moeten worden beantwoord. Situatie Cronos heeft voor FOD Mobiliteit en Vervoer een examensysteem ontwikkeld. Deze webapplicatie wordt momenteel door 30 verschillende examencentra gebruikt voor het afnemen van examens voor het ‘D’ rijbewijs. Eén van de examens is een theoretisch proef waarbij de kandidaat een 100-tal vragen moet beantwoorden binnen een bepaalde tijd. Hiernaast (afbeelding 1) een voorbeeld van het examensysteem. Het systeem is zo opgesteld dat iedere kandidaat 100 willekeurige vragen krijgt, die hij, via voornamelijk multiple choice, moet beantwoorden. De kandidaat kan zelf bepalen welke vraag hij wil beantwoorden, enkel de duurtijd van het examen is vastgelegd. Aangezien een kandidaat zelf de volgorde van beantwoorden van de vragen kan bepalen, moesten we ervoor zorgen dat er een duidelijke aanduiding is, welke vraag al dan niet reeds werd beantwoord. Bij aanvang van het examen zijn staan er links getallen van 1 tot 100 die onderlijnd zijn. Een onderlijnd getal betekent dat deze vraag nog beantwoord moet worden. Een vraag die reeds beantwoord is, zal niet meer onderlijnd zijn. Zie ook figuur. Probleem Blijkbaar waren er vragen (getal van vraag) niet meer onderlijnd en toch was deze vraag niet beantwoord. Oplossing Meerdere personen hebben dit onderzocht en oorzaak niet gevonden. Marjan heeft de oorzaak wel gevonden, zij heeft op een zeer nauwgezette manier verschillende examens afgelegd (willekeurig vragen geselecteerd, vragen beantwoord van 1 tot 100, vragen beantwoord van 100 naar 1) en steeds goed geobserveerd hoe de onderlijning van de vragen wijzigde. Marjan had op een bepaald moment opgemerkt dat wanneer bijvoorbeeld vraag 61 werd beantwoord ook bij vraag 6 en vraag 1 de onderlijning verdween. Bij het beantwoorden van vraag 73 werd ook vraag 7 en 3 aangeduid als beantwoord. Passwerk in cijfers Altijd leuk om dingen waar te kunnen nemen in één oogopslag ...dus waarom niet eens de werking heel strak, kort en bondig uit drukken in cijfers. 26: Medewerkers in dienst, waarvan 20 test engineers met ASS en 4 jobcoachen 7: Geplande aanwervingen, 6 test engineers en 1 jobcoach vanaf mei 2009 103: Werkopdrachten/testen worden afgewerkt tijdens ons assessment. 27: De gemiddelde leeftijd van onze test engineers 33: De gemiddelde leeftijd van de overige Passwerkers 9: Aantal klanten tot op heden 326: Aantal benaderde bedrijven als mogelijke eindklant 22: Aantal bedrijven die een engagement genomen hebben om klant te worden in de toekomst 106: Aantal personen met ASS die een kandidatuur hebben ingediend 80: Personen met ASS die door ons werving- en selectieproces gelopen zijn 4: Aantal geplande assessments in 2009 3: Maanden dat 1 werving- en selectieperiode in beslag neemt 6: Maximale test engineers die uitstromen per assessment en die gelijktijdig de technische opleiding volgen 42: Totaal vooropgesteld aantal Passwerkers eind 2009 27: Aantal sollicitanten voor de functie van jobcoach Intussen is onze website ook in het Engels beschikbaar! www.passwerk.be Afbeelding: banner van de website van Passwerk met daarop de Engelstalige tekst: A new vision of working with people with autism spectrum disorder. Passwerk Nico De Cleen, Directeur, 0474 087 200 Dirk Rombaut, Sales Manager, 0495 290 196 www.passwerk.be Potvlietlaan 5b, 2600 Berchem.