Passmap, negende nummer, januari 2010 Woord vooraf Foto: Nico De Cleen. Goede resultaten en vooruitzichten De resultaten van Passwerk zijn voor 2009 zeer goed. Terwijl het jaar nog niet volledig was afgesloten, werd al een uiteindelijke winst, voor belasting, van meer dan 300.000 euro in het vooruitzicht gesteld. Deze winst zal onder meer gaan naar het aanleggen van reserves om de continuïteit van ons bedrijf te verzekeren, maar een deel ervan zal worden besteed aan initiatieven die mensen met een autismespectrumstoornis of een arbeidshandicap ten goede komen. Verschillende voorstellen worden uitgewerkt en zullen in juni tijdens onze algemene vergadering voorgelegd worden. Het voorbije jaar een goed jaar, en toch was het geen gemakkelijk jaar. De meeste bedrijven leden onder de negatieve economische groei. Ook onze voorziene groei is door deze situatie vertraagd. Het commercieel goed doen was voor ons, als nieuw marktspeler, niet eenvoudig maar toch zijn we erin geslaagd om einde 2009 bijna alle beschikbare test engineers effectief in te zetten. De vooruitzichten voor volgend jaar zijn hoopgevend, de eerste tekenen van heropleving zijn merkbaar. De projecten die in de ijskast beland waren worden terug opgestart en bedrijven doen nieuwe investeringen in IT-ontwikkelingen. De saneringen binnen de bedrijven kunnen er ook toe leiden dat detacheringsbedrijven op korte termijn extra vragen naar tijdelijke resources zullen krijgen. Verschillende concrete, bijkomende testopdrachten zullen in 2010 worden uitgevoerd, en wij hopen dat dit jaar nog meer klanten kennis kunnen maken met de uitzonderlijke prestaties van onze test engineers. Wij zijn ook erg blij en trots dat we begin maart koning Albert en koningin Paola op Passwerk mogen verwelkomen. Dit bezoek geeft blijk van een brede maatschappelijke waardering voor ons concept. Wij wensen jullie allen een zeer voorspoedig 2010 en danken jullie voor het vertrouwen en de steun die we in 2009 mochten ontvangen! Nico De Cleen. Wist u dat ... Naar aanleiding van het artikel over Passwerk in Fedra, het magazine voor de federale ambtenaren, werd ook in de Franstalige pers aan Passwerk aandacht besteed. In de kranten van Sud Presse verscheen een artikel dat dieper inging op onze activiteiten bij de federale overheidsdiensten. In dit nummer: Koning en koningin op bezoek Getuigenis Verizon Interview met test engineer Dieter Sterke kanten van autisme Adviescomité Website van Passwerk wordt Anysurfer compliant Getuigenis Studietoelagen Concept van Passwerk wordt gewaardeerd Resultaten 2009 Vooruitblik 2010 Een plaats aan het raam en een hoofdtelefoon, graag! Maatschappelijke zichtbaarheid en betrokkenheid Passwerk in cijfers Koning en koningin op bezoek Afbeelding: het wapenschild van België met de spreuk "l'union fait la force". In maart 2010 zal het koningspaar een bezoek brengen aan Passwerk. Wij zijn erg blij met dit bezoek, omdat het nogmaals aangeeft dat er voor een concept als dat van Passwerk grote maatschappelijke belangstelling is. De positieve resultaten, niet alleen financieel, geven aan dat Passwerk echt wel een maatschappelijke plaats heeft verworven en een rol te vervullen heeft. Met het bezoek van de koning en de koningin wordt ook een hart onder de riem gestoken van de vele mensen met een autismespectrumstoornis, hun partners en familieleden en de vele professionals en vrijwilligers die zich voor hen inzetten. Met het koninklijk bezoek willen we graag een aantal mensen in de kijker zetten die bij de opstart en uitbouw van Passwerk een belangrijke rol hebben gespeeld. De initiële stuurgroep, de aandeelhouders, de Vlaamse Overheid en in het bijzonder de VDAB, het adviescomité, de test engineers, onze job coaches, onze distributeurs, onze klanten. Ook willen we graag aandacht schenken aan organisaties die zich op autismespectrumstoornissen focussen. Anderzijds hopen we door dit bezoek extra aandacht te krijgen van de media. Niet alleen voor Passwerk zelf, maar ook voor de positieve kwaliteiten van mensen met een autismespectrumstoornis. Zij hebben, door een vaak eenzijdig en negatieve benadering, maar al te vaak te maken met een stigmatisering. Wij denken dat een positieve benadering nieuwe energie vrijmaakt en mensen aanzet om actief op zoek te gaan naar nieuwe mogelijkheden. In de volgende Passmap brengen we verslag uit over het koninklijk bezoek. Getuigenis Verizon Afbeelding van een slide met daarop: Verizon, Leuven, september 2008 - ..., 1 test engineer. Opdracht: testen van nieuwe releases van Online Guardian (OG). Taken: testen van de verschillende OG front-end en back-end onderdelen (Care, security en operations dashboard, Cure, ...), regressietesten van dezelfde onderdelen via de tools Fruit, Selenium en Quick Test Pro, rapportering en opvolging van fouten via Quality Center. Project: alle OG releases met sercice packs en hot fixes inbegrepen. Een van de voordelen van de wetenschappelijke vooruitgang is dat we alsmaar beter begrijpen hoe de mens in elkaar zit en wat er allemaal fout kan gaan. En blijkbaar is de mens alles behalve volmaakt. Scholen zitten tegenwoordig vol met kinderen met leer- en gedragsstoornissen (dyslecten, ADHDers en autisten). Vroeger werd aan deze mensen nauwelijks aandacht besteed. Dyslecten van het caliber van Einstein werden simpelweg van school gestuurd. De vooruitgang zorgt er nu voor dat we meer en meer te weten komen hoe we moeten omgaan met deze mensen. Bij de uitbreiding van ons QA team in 2008 kregen we de vraag of de testers ook autisten, of beter mensen met een autismespectrum-stoornis (ASS), mochten zijn. Zo maakten we kennis met Passwerk. Uiteindelijk doet het er niet toe wie er zit, als het maar resultaten oplevert. Voor ons waren er echter nog een paar vragen waarop we een antwoord zochten. Samen met Passwerk bekeken we 2 aspecten die belangrijk zijn in de omgang met deze nieuwe collega's: de externe impulsen reduceren en duidelijke structuren aanbrengen. In ons bedrijf werken we met bureaulandschappen. Natuurlijk zijn er ook afzonderlijke bureaus maar die zijn voorzien voor mensen hoger in de hiërarchie. Een aantal passwerkers in een apart bureau steken, zou dus een verkeerd beeld kunnen opwekken. Daarom hebben we hun werkplaats opgericht in een rustiger hoekje van ons bureaulandschap. Vermits we elke maand opleveren, en er dus elke maand moet getest worden, kan het op onze R&D afdeling nogal hectisch zijn. Om de passwerkers hiervan af te schermen, kregen ze een vertrouwenspersoon toegewezen. Deze persoon is verantwoordelijk om hen op te vangen tijdens zulke momenten. Als iedereen onder druk staat, kan er wel eens onbegrip zijn voor de andere partij. Ontwikkeling- en testafdelingen zitten dan vaak op een andere golflengte. Wat hebben wij ondertussen geleerd? Dat eens de passwerkers gestart zijn de integratie begint. En deze gaat over het algemeen trager dan bij andere contractors. De vertrouwenspersoon helpt daarbij wel. Uiteindelijk merken veel collega's die onze afdeling bezoeken niet dat deze passwerkers 'anders' zijn. Ook passwerkers interviewen is geen goed idee. Noem het een kennismakingsgesprek. Interviews brengen de persoon uit zijn normale doen en in een stresssituatie. Dat gaat niet zo goed samen met ASS. We hebben ook geleerd dat een volledig QA team uit passwerkers geen goed idee is, toch niet in onze situatie. Door de korte periode tussen 2 releases hebben we ook nood aan mensen die minder structuur nodig hebben. Of om het anders uit te drukken: ASSers zien het bos niet, zij zien de bomen. Je hebt zulke mensen nodig die de details zien, maar daarnaast heb je in elk gebalanceerd team ook mensen nodig die het overzicht behouden, die het bos zien. We merken op dat het hele team nog steeds oplevert zoals het vroeger deed. De gevraagde resultaten liggen er op de juiste momenten en met de juiste prijs. Uiteindelijk is dat het enige criterium dat telt. Langs de andere kant, zijn de reguliere werknemers best fier op het feit dat hun bedrijf aan passwerkers een zinvolle en uitdagende job kan bezorgen. Paul Bussé, Manager - Applications Development. Interview met test engineer Dieter Foto 1: test engineer Dieter krijgt recht de lens met een glimlach op zijn gezicht en gekruiste armen. Foto 2: test engineer Dieter in t-shirt op een vakantiebestemming. Dieter, je werkt sinds eind 2008 bij Passwerk.  Was het jouw ambitie bij Passwerk te komen werken? Nee. Ik had andere plannen en dromen, maar dankzij Passwerk ben ik nu wel terechtgekomen in een werkomgeving die perfect bij mijn huidige vaardigheden aansluit. Had je voordien al werkervaring opgedaan bij een andere werkgever?  Ja, als vrijwilliger bij een organisatie waar ik eenvoudig computerwerk deed. Nadien een jaar als helpdeskmedewerker bij de Hogeschool Antwerpen Artesis: daar kon ik meer leren over netwerk-technologie en computerbeheer. Verdere tewerkstelling was niet mogelijk omdat er geen budget beschikbaar was. Vind je het nu minder stresserend dan bij je vorige werkgever? Het vrijwilligerswerk was stresserend omdat het werk niet echt interessant voor mij was, uiteindelijk kon ik me er nog moeilijk voor motiveren. Ik wist toen ook niet goed voor welk soort werk ik geschikt was. Toen ik als stagiair helpdeskmedewerker werd aangenomen, was ik erg blij omdat ik thuis graag met mijn computer prutste. Ik kon als helpdeskmedewerker redelijk goed meedraaien en ook de contacten met collega’s deden deugd. Gelukkig moest ik mij niet bezighouden met conflicten of politieke machtspelletjes waar de bazen last van hadden. Mijn huidige werk nu als test engineer bij Passwerk, dat me naar een redelijk groot IT-bedrijf uitstuurde, is nog een trap aangenamer: ik mag met Linux werken, ik heb veel bijgeleerd, de collega’s zijn toffe mensen, de taken zijn stimulerender, uitdagend, een paar keer zelfs moeilijk en dan word ik soms een beetje bang en geraak ik gestrest, maar ik kon het altijd oplossen en dat geeft heel veel voldoening. Nu, na zeven maanden, ben ik goed ingewerkt en voel ik me vrij gerustgesteld op mijn werk, momenten van onzekerheid komen niet veel meer voor. Wat vind jij voor jezelf zo belangrijk aan het werken bij Passwerk?  Ik heb al redelijk wat jaren hulp achter de rug (therapie, job coaching …). Dat er geregeld gepeild wordt naar hoe het met mij en mijn werksituatie gaat, heb ik graag. Voor mij is het in de loop der jaren vanzelfsprekend geworden even bij gebeurtenissen en gedachten die belangrijk voor mij zijn stil te staan en dat aan een begeleider mee te delen. Ik vind dat ik niet over alle aspecten van mezelf goed kan reflecteren en misschien zal ik dat nooit kunnen (ik ben ook meer geïnteresseerd in het kunnen hanteren en begrijpen van computercommando’s dan in de werking van mijn eigen brein). Feedback van iemand anders krijgen is daarom altijd welkom. Ik denk dat het voor sommigen moeilijker is om coaching en hulp te vragen als ze nog jong zijn en in een werksituatie liever zelf hun eigen weg willen vinden. Als je je voldoende bewust wordt van je beperkingen, dan kan het efficiënter zijn om daarmee om te gaan door het met een jobcoach te bespreken. Het feit dat Passwerk naar geschikte werkplaatsen zoekt is een grote troef: ik heb vroeger genoeg zinloos moeten solliciteren, zonder enige kennis van IT-bedrijven. Van sollicitatiestress ben ik dus gespaard gebleven, alleen was er een wachtperiode tot er een bedrijf voor mij gevonden was. Sinds enige tijd werk je als test engineer bij Verizon.  Wat doe je daar voor job?  Ik zit in een redelijk groot testteam van acht man (en nog een paar testers in Amerika). We testen de verschillende componenten van een programma dat dient voor het monitoren en verzamelen van de gegevens van de netwerkbeveiliging van grote bedrijven. Het is geschreven in Perl en Java, maakt gebruik van Oracle databases en draait nu vooral op Linux computers. Als onze testsystemen errors geven, dan maken we bug reports en/of bespreken het met de programmeurs. Ik werk meestal met een terminal interface (ssh-connectie) naar de verschillende computers: logs bekijken en hulpprogrammaatjes gebruiken. Web interfaces (in een webbrowser venster) moeten ook gebruikt worden om te configureren en te activeren. Als we nieuwe functionaliteiten moeten testen, moeten we de teksten van de analisten lezen en naar bruikbare testen vertalen. In het begin wordt dan een paar dozijn bugs gevonden, die langzaam gefixed worden bij elke nieuwe versie die de programmeurs ons geven, maar nieuwe bugs blijven de kop opsteken. Hoe beter je met de programma’s vertrouwd bent, hoe beter je kan achterhalen hoe en waarom een bug optreedt en hoe beter je de programmeur kan uitleggen waar de fout zich waarschijnlijk bevindt. Het is een relatief groot programma en het is afhankelijk van het werk van verschillende teams. Uiteindelijk, als alles met elkaar verbonden en ingewerkt is, draait het systeem hopelijk zoals het hoort en test je verder of er nog fouten optreden. Met wat geluk halen we dan de deadline en kan het programma geïnstalleerd worden bij de verschillende klanten. En dan begint het werk opnieuw: nieuwe bugs worden dan gefixed in service packs, nieuwe functionaliteiten die door de klanten of het management gevraagd worden voorzien we dan voor een nieuw versie. Er is al jaren werk in geïnvesteerd en de software zal nog vele jaren verder evolueren. Wat vind je het leukst aan je baan? De dagen waarop ik goed kan doorwerken en de meeste knopen ontward zijn geven veel voldoening. Af en toe zijn er problemen waar ik mij stevig in kan vastbijten en met wat wrikken en wroeten vind ik dan een oplossing, dat geeft een heel bevredigend gevoel. Te veel en te moeilijke problemen mag ook weer niet, want dan zou ik het niet aankunnen, maar tot nu toe gaat het vrij goed. Ik ben thuis veel met Linux bezig, dat ik op het werk Linux commando’s mag gebruiken en veel kan bijleren van mijn collega’s, daar ben ik heel blij om. Ook geregeld langsgaan bij de collega’s om iets te melden of op te lossen vind ik heel aangenaam: zij helpen mij en ik help hen, ik voel me dan erg nuttig. Wat vind je minder prettige kanten aan de job? De momenten van vermoeidheid: als ik ’s morgens nog niet volledig onder stoom sta of als mijn energiepeil te veel gezakt is: dan kan ik me nog moeilijk concentreren en motiveren en moet ik een versnelling lager schakelen. Soms merk ik ook dat ik van een collega als die mij uitleg geeft niet te veel informatie in één keer mag horen. Want dan dringt het niet helemaal tot me door en moet ik het opnieuw vragen. Nogmaals, dat hangt van mijn energiepeil af en ik kan niet snel genoeg tijdig inschatten of ik nog voldoende reserves heb. Hoe verloopt de samenwerking met jouw collega’s binnen Verizon? Redelijk goed tot erg goed. Bij enkele mensen voel ik me minder op mijn gemak. Als ik veel met iemand moet samenwerken en ik ken de persoon beter, dan voelt dat voor mij aan als een band. Die band heb ik vaak met de programmeurs omdat ik erg regelmatig met hen over de gevonden bugs communiceer. Ik heb ook de indruk dat ze me appreciëren en dat geeft een goed gevoel. Ik denk dat de meesten goede mensen zijn met wie je goed kan praten. Omdat het werk verdeeld is heb ik soms geen idee wat voor werk mijn collega-testers doen, ik ben ook alleen maar vertrouwd met een paar onderdelen van de software. Hoe reageerden de collega’s op je komst? Euh, geen idee. Er waren al twee Passwerkers bij Verizon. Zij hebben mij dan ook voor een deel uitleg gegeven. Ik heb ook een paar keer apart gezeten met de teamleider. Die mij een overzicht gaf van de software. Vind je het fijn om samen te werken met anderen of zou je liever alleen werken? Beide. Als mijn taak duidelijk is vind ik het leuk om het uit te werken in mijn eigen tempo. Interactie met collega’s vind ik ook heel fijn, dat is stimulerend en motiveert me om verder te werken. Als mensen op me rekenen schiet mijn plichtsgevoel in gang. Heb jij bepaalde tips voor je collega’s voor hun samenwerking met je? Soms ben ik vermoeid van de inspanning voor het werk en ben ik niet in staat nog alert op grapjes van anderen te reageren. Het werk gaat voor mij voor, ik kan niet evenveel aandacht besteden aan gesprekken. Soms vind ik het wel jammer dat ik te weinig tijd neem om met collega’s over persoonlijke dingen te praten. Ik denk dat ik soms wat raar overkom of traag en soms weet ik niet goed hoe ik op iets moet reageren. Maar ik denk wel dat ik voor mijn collega’s een aangenaam werknemer ben. Wordt van jou verwacht dat je zelf je werk plant?  De nieuwe taken krijg ik van de teamleider. Nu weet ik wel ongeveer wat mijn routinetaken zijn (de belangrijkste tests na installatie van nieuwe software, regelmatig controleren of bepaalde processen nog draaien …). In het begin heb ik dikwijls gevraagd hoe ik iets moest doen, maar iemand lastigvallen met vragen maakte me soms wat onwennig. Omdat ik een slecht geheugen heb tik ik bijna alles wat ik doe in een tekstbestand. Als ik de dag erna verder wil, kijk ik wat ik het laatst heb ingetikt. Of als ik iets niet meer weet, zoek ik het in mijn tekstbestand (dat bestand, in .txt formaat, is al 1,4 megabyte groot, bijna al mijn kennis van het werk zit daar in). Ik tik ook veel in de agenda van Outlook (mijn tweede computer is een Windows XP computer) om niet te vergeten wat ik moet doen. Slechts zelden was een taak zo groot dat ik moeite had om alle werk te overzien (nogmaals: mijn tekstbestand is handig om taken in verschillende stappen in te delen). Waarin voel je, merk je dat je in jouw werksituatie voordeel haalt uit het feit dat je ASS hebt? Moeilijke vraag voor mij. Ik weet dat ik redelijk goed ben in bepaalde domeinen (ik ben dan weer niet goed in het benoemen van die domeinen). Ik heb voor mijzelf uitgemaakt dat ik de rest van mijn leven mijn computervaardigheden wil uitbreiden (en het liefst volgens mijn eigen interesses: robotica of 3D-graphics bijvoorbeeld). Computerprogramma’s kunnen ontzettend handige werktuigen zijn. Ik ben geen echt techneut, maar ik ben toch blij dat ik al redelijk wat kennis heb opgebouwd. Ik gebruik al jaren Linux, voor mij is de ontwikkeling van open source software door zoveel mensen en bedrijven over heel de wereld het mooiste project dat er bestaat. Regelmatig meld ik bugs aan de makers van die software, ik had dus al door mijn hobby heel wat ervaring in software testing. Ik kan in wat mij interesseert soms heel veel energie steken en mooie resultaten halen. Foutjes in software proberen op te lossen en te rapporteren is voor mij heel gewoon. Software testen als werk is op dit moment in mijn leven ideaal. Wat zijn je beste kwaliteiten als softwaretester? Ik ben doordrongen van het belang van de goede werking van een computerprogramma. Eén fout bitje kan een programma compleet om zeep helpen. Eerst moeten natuurlijk de belangrijke bugs worden opgespoord en dan de kleinere detailfouten. Ik denk dat ik dit de voorbije maanden vrij goed heb gedaan. Vind je dat mensen met een ASS effectief betere softwaretesters zijn?  Computers zijn overzichtelijk complex. Software luistert heel nauw naar bepaalde voorschriften. Heb je daar feeling voor, dan kan je nuttig werk verrichten. Ik denk dat niet alle mensen met ASS computer minded zijn, maar velen zullen wel, denk ik, goed overweg kunnen met de onwrikbare rechtlijnigheid van een computer. Bij het testen moet je goed kunnen letten op fouten en foutjes. Inzoomen op details is voor dit werk erg handig (je moet er natuurlijk niet compleet scheel op zitten kijken). In welke werkomgeving functioneer jij het best?  Zijn er bepaalde aandachtspunten? Als ik aan een computer kan zitten voel ik me in mijn element. Ik heb graag collega’s om me heen, alleen in een kantoorkamer zitten is niet aangenaam. Soms, als ik vermoeid ben, verlang ik wel eens naar een luie stoel, maar dan moet ik even op mijn tanden bijten en mijn luiheid overwinnen. Ik werk het best als ik de opdracht interessant vind. Dat is natuurlijk niet altijd mogelijk, niet alle banen zullen voor mij even boeiend zijn. Zolang ik mij betrokken voel en het werk mij structuur geeft, denk ik wel goed te functioneren. Ik werk ook vier vijfde, woensdag is meestal de dag die als rustpunt dient en om aan mijn hobby te besteden. Door enkele tegenslagen in mijn leven is voltijds werken niet aangeraden. Ik droom er wel van altijd efficiënt en zonder tijdverlies bezig te kunnen zijn, zonder dat me dat te veel wordt. Heb je een bepaalde opleiding gevolgd?  En heb je er in je huidige opdracht voordeel van dat je die opleiding destijds hebt gevolgd? Ik heb vier jaar industrieel ingenieur richting elektromechanica gestudeerd, maar mijn eindwerk was te moeilijk en mijn reserves waren opgebruikt. Ik ben nu meer geïnteresseerd in software dan in machines. Bij Verizon kan ik samenwerken met informatici en ingenieurs. Dat is prettig, ik beschouw hen als mijn medestudenten van vroeger. Zijn er in je persoonlijk leven zaken veranderd sinds je bij Passwerk bent ? Ik kan het me nu niet meer veroorloven tijd te verspillen door te suffen en lang in mijn bed te blijven liggen. Het werk geeft me structuur en energie, ik voel me nu nuttiger. Ik heb wel een beetje heimwee naar veel vrije tijd, een volle agenda is soms wel stresserend. De voldoening die ik nu heb kon ik vroeger niet zelf bereiken, ik kon alleen thuis de zelfdiscipline niet opbrengen om actief bezig te zijn. Heb je door het werken bij Passwerk het gevoel dat je meer contacten hebt dan vroeger ? Ik heb jarenlang heel eenzaam geleefd. Ik heb het voorbije jaar een paar goede beslissingen genomen: de arbeidsgeneesheer had me aangeraden een sport te doen die ik graag doe. Zwemmen had ik de voorbije jaren af en toe gedaan, maar ik vond het niet echt leuk. Ik herinnerde me dat ik in het middelbaar volleybal wél leuk vond en heb mij ingeschreven in een volleybalclub. Ik was bang voor het contact met mijn medespelers, maar het bleken toffe, jonge mensen te zijn. Het spelelement en het samenspelen met anderen doen mij echt goed. Ik ben de slechtste speler van de ploeg, maar langzaam aan word ik een beetje beter. Sinds een paar maanden ben ik nu ook aangesloten bij een vereniging voor alleenstaanden die in het weekend allerlei activiteiten organiseert: het is heel prettig op een rustige manier met mannen en vrouwen te kunnen praten. Sterke kanten van Autisme Affiche met doorop Autisme, sterke kanten: met autisme bedoelen we autisme spectrum stoornissen, zoals klassiek autisme, de stoornis van Asperger en PDD-NOS. Vervolgens worden 25 cartoons rond de sterke kanten van autisme waargegeven met name: heeft eigen logica, verdiept zich in een bepaald onderwerp, is eerlijk, durft een boel, kan geboeid worden door ongewone zaken, heeft veel kennis van bepaalde zaken, gebruikt speelgoed op een eigen manier, begrijpt een schematische weergave goed, kan onverstoorbaar doorwerken, heeft buitengewoon organisatorische vaardigheden, heeft een uitstekend visueel geheugen, vindt 'afspraak is afspraak', merkt veranderingen snel op, kan computers weer aan de praat krijgen, onderzoekt de wereld heel grondig, is beleefd tegen anderen, stelt zich niet aan bij pijn, kan veel feiten reproduceren, heeft geen behoefte aan sociale franje, kan goed alleen spelen, heeft een eigen gevoel voor humor, hoort geluid altijd als eerste, heeft oog voor detail, is goed in planmatig en stapsgewijs werken, is zichzelf. Tekst en ontwerp van de affiche zijn van Harry van Nielen en Ellen Luteijn. Het Regionaal Expertise Centrum Oost-Nederland maakte een poster om zichtbaar te maken dat mensen met autisme veel sterke kanten hebben. Het centrum maakte ook een poster waarop wordt ingezoomd op de kwaliteiten van een leerkracht die met leerlingen met autisme werkt. Via de link www.recoost.nl, ‘Wat doet het REC? / autismebegeleiding’, kan u beide posters downloaden. Website van Passwerk wordt AnySurfer compliant. Afbeelding: logo van Anysurfer In 2010 wordt de website van Passwerk aangepast in functie van het behalen van het AnySurfer label. AnySurfer is een Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites. Websites met het label zijn voor iedereen bruikbaar, ook voor slechtzienden, blinden, kleurenblinden, ouderen en voor wie een auditieve of motorische handicap heeft. Daarnaast zijn toegankelijke websites over het algemeen beter geschikt voor kleine beeldschermen, zoals dat van een gsm of zakcomputer, en zijn ze bruikbaar in elke browser. Ten slotte scoren ze beter in de resultaten van zoekmachines zoals Google. AnySurfer vervangt sinds juli 2006 het BlindSurfer label. Indien u meer over het AnySurfer label wenst te weten, dan kan u terecht op de website www.anysurfer.be Vanaf dit jaar zullen trouwens onze test engineers in opdracht van AnySurfer audits uitvoeren. Getuigenis Studietoelagen Afbeelding: logo van studietoelagen. De afdeling Studietoelagen stond in mei 2009 voor de uitdaging om een groot project van de applicatie voor school- en studietoelagen uit te testen met een strikte deadline van 15 augustus. De Dienst Informatica Coördinatie (DIC) van onderwijs kon ons Passwerk aanbevelen en mede dankzij de samenwerking met Passwerk werd de deadline gehaald. Het nieuwe project op studietoelagen hield voornamelijk in dat eenvoudige dossiers volledig automatisch behandeld werden zonder tussenkomst van een dossierbehandelaar. De Passwerkers bleken krakken in het maken van testscenario’s. Zij maakten testscenario’s op van ingewikkelde business processen voor automatische dossierbehandeling. Waar we drie weken tijd incalculeerden, werd deze klus op 1 week geklaard. De testcases werden vervolgens geprogrammeerd als unit testen door EDS. De Passwerkers deden ook manuele testen voor een nieuwe interface met Orafin om de manuele input van gegevens over een terugvordering in het boekhoudsysteem Orafin overbodig te maken. Verschillende testbestanden werden aangemaakt met de meest exotische testdata! Dit heeft ertoe geleid dat er in productie weinig problemen naar boven zijn gekomen. Daarnaast werd een connectie gelegd met het MAGDA platform (Maximale Gegevensdeling tussen Administraties) en met VFP (het Vlaams Fiscaal Platform) en werd de interface met DHO (Databank Hoger Onderwijs) aangepast. Hiervoor hebben de Passwerkers testsce-nario’s aangemaakt en deskundig uitgevoerd. De afdeling Studietoelagen werd enorm geholpen door de inzet en nauwkeurigheid van de Passwerkers en kon zo op een andere manier dan via het geven van school- en studietoelagen meewerken aan een groot maatschappelijk project waarbij de winst terugvloeit naar mensen met ASS. Wij kunnen deze samenwerking alleen maar aanraden aan andere collega’s binnen de Vlaamse overheid. Marleen Deputter, Afdelingshoofd, Studietoelagen. Concept van Passwerk wordt gewaardeerd Foto 1: Dirk Rombaut. Foto 2: Dirk Rombaut tijdens een presentatie over Passwerk bij ADM geeft toelichting bij een slide. Vandaag is Dirk Rombaut bij Passwerk een zestiental maanden actief als sales manager. Wij vroegen hem hoe die nieuwe functie invulling heeft gekregen en naar zijn ervaringen op de markt. Dirk, je bent in september 2008 in dienst getreden als sales manager. Wat heb jij sinds jouw indiensttreding zoal gedaan? In de beginfase was het vooral zoeken naar een manier om aansluiting te vinden met de ICT-markt. Hoe kon ik binnen de markt het best contacten leggen en ervoor zorgen dat ik de gelegenheid kreeg om onze aanpak en dienstverlening voor te stellen? Eerst had ik het geluk via introducties een aantal mensen te ontmoeten, maar na enkele weken ben ik al vlug overgestapt naar een meer directe benadering. Via een mailtje stel ik kort ons concept voor en vraag of het mogelijk is om bij hen langs te komen. Inmiddels werden op deze manier meer dan duizend mensen benaderd, wat al resulteerde in meer dan 200 concrete gesprekken. Veel tijd breng ik dus door op weg naar potentiële klanten, maar ook achter mijn computer op zoek naar nieuwe potentiële contacten. Heb jij ook nog contacten met de pers? Ik tracht de aandacht van de verschillende media voor Passwerk te behouden, want dat is belangrijk voor onze naamsbekendheid. Hoe meer over ons wordt gesproken of geschreven, hoe meer kans je hebt dat bedrijven zich Passwerk herinneren en ons, wanneer er mogelijkheden tot samenwerking zijn, contacteren. Dankzij de artikelen die verschijnen solliciteren ook veel kandidaten om bij ons te komen werken. Tot slot is het belangrijk dat het brede publiek een goed zicht heeft op onze werkwijze en professionele aanpak. Wij hopen door die aandacht ook andere mensen aan te zetten na te denken over mogelijkheden en kwaliteiten in plaats van enkel oog te hebben voor beperkingen. Destijds heb je gezegd dat je het belangrijk vond om te sensibiliseren. Is daar al iets van gekomen? Wij vinden het binnen Passwerk erg belangrijk voortdurend rond ASS te sensibiliseren. De jobcoaches doen dat naar aanleiding van elke nieuwe opdracht tijdens hun presentaties over ASS voor de toekomstige collega’s van onze Passwerkers. Nico en ikzelf worden meermaals gevraagd het concept van Passwerk uit te leggen. De doelgroep waarvoor we dan gaan spreken zijn heel divers. Zo zijn er hogescholen, beroepsverenigingen, serviceclubs en overheden die ons vragen. Het is leuk dit te doen en het zet je zelf aan om nog eens gestructureerd terug te blikken en vooruit te blikken. Ben je tevreden over de overstap die je destijds naar Passwerk hebt gemaakt? Ik had noch ervaring in verkoop van dienstverlening, noch in marktprospectie, maar het is allemaal wel goed meegevallen. De ICT-markt bevalt mij enorm. Ik heb intussen al heel veel fijne mensen ontmoet, mensen die echt willen meedenken en meehelpen in het verhaal van Passwerk. Ik ben ook erg blij met het engagement van zoveel mensen in ons adviescomité. Allemaal mensen die zich stuk voor stuk belangeloos inzetten en meedenken om het totale concept van Passwerk te doen slagen. En de klanten die met ons in zee zijn gegaan, ook al is het concept niet alledaags, dat is echt hartverwarmend! Hoe verloopt de samenwerking met de andere collega’s binnen Passwerk? De samenwerking verloopt prima. Iedereen heeft zijn eigen rol en verantwoordelijkheden. Deze taakverdeling garandeert dat de aandacht scherp blijft en geen dimensies uit het oog worden verloren. Aangezien ik veel weg en onderweg ben, zie ik mijn collega’s niet zo vaak. Met Nico heb ik regelmatig overleg. Ik vind dat hij zijn rol prima invult. Het is echt prettig met hem samen te werken. We voelen elkaar goed aan en zijn erg complementair, wat merkbaar is in de resultaten die we als bedrijf neerzetten. Wat waren de gevolgen van de economische crisis voor Passwerk? Commercieel waren we, toen de crisis uitbrak, eigenlijk nog maar net goed opgestart. Heel wat projecten werden on hold gezet of zelfs geschrapt. Aangezien we nog niet erg lang op de markt aanwezig waren en nog maar beperkt bij klanten expertise hadden kunnen opbouwen, werden we ook sneller getroffen. Vooral de vakantiemaanden waren commercieel erg moeilijk. Gelukkig konden we nog een aantal korter lopende projecten binnenhalen. Nu heb ik toch de indruk dat het tij aan het keren is. Nieuwe projecten worden opgestart en de projecten die in de ijskast waren beland komen er terug uit. De kwaliteit die onze test engineers leveren is goed en we hebben de voorbije periode ook gebruikt om ze nog bijkomende opleidingen te geven. Zo zullen ze nog beter en breder kunnen worden ingezet. Hopelijk gaat de economische situatie nu toch stilaan terug verbeteren, want het zou jammer zijn onze test engineers op ‘de bank’ te moeten zetten. Merk je bepaalde tendensen op in de markt? Wat mij in eerste instantie is opgevallen is dat er heel wat bedrijven zijn die nu pas echt de professionalisering van testing op hun agenda hebben gezet. Tijdens de voorbije periode is de prioriteit ervan weer even op de achtergrond geraakt, maar ik ben ervan overtuigd dat dit bij een heropleving van de economie weer zal veranderen. Waar bedrijven in het verleden de UAT (user acceptance testing) vaak volledig door eindgebruikers lieten uitvoeren, komt men daar nu toch van terug. Het gebrek aan systematiek, motivatie en tijd hebben ertoe geleid dat bedrijven vaker een beroep gaan doen op externe test resources. Wat ik ook merk is dat, als met internationale resources (nearshore, offshore) wordt gewerkt, dit vaker gebeurt voor ontwikkeling dan voor testing. Dat is ook goed te begrijpen, omdat men graag de kwaliteitsbewaking dichtbij wil houden. In de voorbije periode heb ik gemerkt dat sommige marktspelers hun prijzen fel naar beneden hebben gehaald en dit vaak ten koste van kwaliteit. Gelukkig zijn we met Passwerk die weg niet ingeslagen, zijn we ons kwalitatief blijven versterken en hebben we gekozen voor het aangaan van een partnership met de klanten. Wij zullen veel minder prijstechnisch op tijdelijke marktsituaties inspelen. Resultaten 2009 Afbeelding: champagnestop springt uit een fles tesamen met champagne, wat een feestelijk beeld geeft. 2009 ligt achter ons, tijd dus om een korte toelichting te geven over onze financiële resultaten. De positieve tendens van 2008, toen we een bedrijfsresultaat hadden neergezet dat 100.000 euro beter was dan vooropgesteld in het initiële financiële plan, is doorgetrokken in 2009. Voor 2009 hadden we een uitdagende maar realistische begroting opgemaakt met een resultaat van 270.000 euro winst vóór interesten en belastingen. Gebundelde krachten, met name in onze operationele aanpak, de inzet van onze test engineers en jobcoaches, onze vlotte samenwerking met en het grote engagement van onze distributeurs Ordina Belgium en M2Q, onze commerciële aanpak, de tevredenheid van onze klanten en de hulp van onze ‘ambassadeurs’ in het netwerk van Passwerk hebben ervoor gezorgd dat wij het budget van 2009 met 65.000 euro hebben verbeterd. Met een totale bedrijfskost over 2008 en 2009 van 1.150.000 euro en een totaal aan inkomsten van 1.490.000 euro boeken we tot op heden een bedrijfswinst van 335.000 euro. Niet slecht voor een bedrijf dat twee jaar actief is in de dienstverlenende IT-sector en uiteraard ook te kampen heeft met de gevolgen van de huidige onzekere marktsituatie. Toch, en rekening houdend met de onzekere markt, hebben we voor 2010 opnieuw een uitdagende begroting opgemaakt. We mikken op een omzet van 1.300.000 euro en voorzien een winst van ongeveer 65.000 euro. Hopelijk kunnen we jullie binnen een twaalftal maanden opnieuw melden dat we ook deze verwachtingen hebben ingelost of zelfs hebben overtroffen! Vooruitblik 2010 In 2010 zullen we verder bouwen aan de stabiliteit en de groei van Passwerk. In januari wordt een nieuwe assessment georganiseerd en afhankelijk van de marktevolutie zullen nog bijkomende assessments plaatsvinden. Intussen wordt verder gewerkt aan de verfijning van de verschillende processen. Ook zullen nog bijkomende opleidingen voor de test engineers worden georganiseerd. Eind januari komt het adviescomité voor de derde keer samen. Het adviescomité zal ook worden hernieuwd, want het engagement van de oorspronkelijke leden gold voor één werkjaar. In maart komen de koning en de koningin op bezoek. Intussen zal ook gewerkt worden aan de voorstellen rond de winstbestemming. Een voorstel dat verder wordt bestudeerd is er een rond positieve beeldvorming van de aan een autismespectrumstoornis verbonden kwaliteiten. We vinden het belangrijk hierrond actie te ondernemen, omdat de beeldvorming nog te vaak wordt bepaald door de aan ASS verbonden beperkingen. We denken hier aan het in beeld laten brengen van de positieve kwaliteiten en met deze beelden (bijvoorbeeld met foto’s) een reizende tentoonstelling te organiseren. Achteraf zouden deze werken kunnen worden verkocht ten voordele van een goed doel. Het uiteindelijke voorstel zal worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering die in juni voor het eerst zal plaatsvinden. Wij hopen zowel met het koninklijk bezoek als met de actie rond de positieve beeldvorming volop de aandacht van de verschillende media te kunnen trekken. Voor een opstart buiten Vlaanderen zijn er momenteel nog geen concrete plannen, maar de idee wordt ook niet definitief uitgesloten. Een plaats aan het raam en een hoofdtelefoon, graag! Een aangepaste werkomgeving voor de Passwerkers zonder dat de klant ingrijpende veranderingen hoeft door te voeren Foto: Tim Schampheleer, jobcoach. Onlangs lazen we in de Britse pers: ‘Ouders van jongen van acht met autisme vragen schooldirectie belsignaal te vervangen door zoemsignaal’. De jongen was door zijn autismespectrumstoornis zo overgevoelig voor het geluid van de schoolbel, dat zijn oren er letterlijk pijn van deden. Dat zorgde uiteraard voor heel wat angst en stress in de klas, waardoor de scholier in kwestie niet meer in staat was de lessen bij te wonen. Ten einde raad stelden de ouders de school dan maar voor het belgeluid te vervangen door een zachter geluid, zoals een zoemsignaal. Voor de directie een brug te ver, want die ingrijpende aanpassing bleek volgens haar helemaal geen haalbare oplossing. Toch werd na overleg een manier gevonden om de jongen te helpen, met een minimale aanpassing vanuit de school: hij mag nu naar de les met een hoofdtelefoon. Die houdt de ergste pijn tegen. Dat is wat ook Passwerk altijd voor haar werknemers tracht te doen: voor de persoon met ASS een aangepaste werkomgeving creëren, zonder dat de klant ingrijpende veranderingen hoeft door te voeren. Dit aspect is in de coaching van onze test engineers onontbeerlijk. In de praktijk bevindt het autismevriendelijk maken van een werkomgeving in het gewone economische arbeidscircuit zich continu op een spanningsveld tussen de behoeften van de werknemer met autisme en de meestal beperkte aanpassingsmogelijkheden van de klant. Voorbeelden hiervan kunnen zijn: een half- of volledig afgescheiden werkplek voor het reduceren van visuele en auditieve prikkels, een werkplek aan het raam om overgevoeligheid aan kunstlicht te compenseren, geen telefoon op de werkplek om zo onverwacht belgerinkel te vermijden, een werkplek waarbij je uitkijkt op een muur of raam om te vermijden dat je steeds ‘face to face’ moet werken, het dragen van een ‘in-ear telefoon’ om bijvoorbeeld naar muziek te kunnen luisteren en daardoor minder afgeleid te raken door allerlei omgevingsgeluiden … Deze lijst is uiteraard niet exhaustief en de specifieke aanpassing gebeurt altijd op maat van de werknemer en in overleg met de klant. Die kent immers het best de praktische en infrastructurele mogelijkheden en beperkingen binnen zijn onderneming. Naast aanpassingen of aandachtspunten in de fysieke werkomgeving in het algemeen, is het bij het testen van software door test engineers met ASS ook van belang bijzondere aandacht te besteden aan de technische werkomgeving. Er bestaat met name niet zoiets als het ‘ideale testproject voor de softwaretester met ASS’. Wel is er een aantal voorbeelden van evidenties – die voortvloeien uit de autismeproblematiek – maar voor de klant vaak (nog) niet evident zijn. Zaken waarmee enigszins rekening kan worden gehouden: uitgebreide analysedocumenten maken het werk overzichtelijker en bieden duidelijkheid, complexe systemen worden duidelijker in de vorm van schema’s, een prioriteitenplanning werkt stressreducerend (de drempel om vragen te stellen moet minder vaak worden overbrugd), communicatie verloopt in veel gevallen het makkelijkst via e-mail (vragen bundelen en ze op een afgesproken tijdstip stellen kan ook), bepaalde testomgevingen waarin communicatie centraal staat (bij bijvoorbeeld agility testing door middel van scrum meetings) kunnen erg veel stress veroorzaken … Ook hier blijft het uitgangspunt het persoonlijke profiel van de test engineer en zullen de aandachtspunten even specifiek en uniek zijn als elke unieke softwaretester zelf. Ten slotte is uit de intussen in de praktijk opgebouwde ervaring gebleken dat de mate waarin de samenwerking met onze test engineers vlot verloopt, nauw samenhangt met het verwachtingspatroon van de klant. Dringt zich automatisch een intensieve interne begeleiding op wanneer men met Passwerk in zee gaat? Dit is niet het geval. Men kan de inwerktijd van onze werknemers nog het best vergelijken met de start van elke andere nieuwe werknemer, maar dan met twee belangrijke verschillen. In de eerste plaats de noodzaak van het aanduiden van één vast aanspreekpunt voor onze tester, in de tweede plaats de continuïteit van deze inwerkperiode (blijvend evalueren in een soort van cirkelbeweging). Tot nog toe blijkt overigens dat het basisengagement, dat een klant sowieso aangaat als hij met Passwerk aan de slag gaat, ruimschoots voldoende is om het ‘anders zijn’ de nodige aandacht te geven. Voor de klant het weet, heeft hij vaak zelf al de basisvoorwaarden vervuld! Dank aan onze klanten: hier wordt een overzicht van onze klanten, tot nu toe, gegeven.