Passmap, elfde nummer, september 2010 Woord vooraf Foto: Nico De Cleen, directeur van Passwerk. Passwerk is nu tweeënhalf jaar op de testmarkt actief. De naamsbekendheid wordt steeds groter en de klanten waarderen de kwalitatieve diensten die onze test engineers leveren. Wat tweeënhalf jaar geleden voor sommigen onmogelijk leek, is nu een vanzelfsprekendheid geworden: mensen met een autismespectrumstoornis op locatie bij de klanten succesvol inzetten als software test engineer. In totaal werken we nu met een dertigtal medewerkers, waarvan een 24 test engineers. Ongeveer de helft van hen werkt op langdurige opdrachten, de andere helft op tijdelijke projecten. Om de verder groei van Passwerk mogelijk te maken, zal het aantal langdurige opdrachten moeten toenemen. Normaal zou dit, met de positieve economische vooruitzichten voor de nabije toekomst, ook mogelijk moeten worden. Ik ben ervan overtuigd dat onze voortdurende commerciële inspanningen en onze uitstekende kwalitatieve dienstverlening positieve resultaten zullen blijven opleveren. De eerste volatiliteit is uit ons bedrijf, verdere duurzame groei is een blijvende ambitie. Passwerk heeft bewezen dat focussen op positieve kwaliteiten van mensen loont. Het bouwen op natuurlijke gaven van mensen, het optimaal inzetten van hun kwaliteiten en het verder ontwikkelen van deze kwaliteiten leidt tot uitstekende kwalitatieve dienstverlening. De voortdurende inspanningen die door alle betrokkenen worden geleverd om de kwaliteit van onze dienstverlening te verzekeren en te verhogen, wordt door onze klanten gewaardeerd. Een goede prijs-kwaliteits-verhouding is een must om op de dynamische IT-markt een duurzame plaats in te nemen. Het voortdurend scannen van deze markt en het optimaal afstemmen van onze dienstverlening op de behoeftes van de markt is noodzakelijk om economisch vitaal en gezond te blijven. De permanente interactie met de markt is ingebed in onze werking en als het ware een tweede natuur van ons bedrijf geworden. Het dynamisme en het enthousiasme van onze medewerkers en de ondersteuning en betrokkenheid van ons adviescomité en andere stakeholders zullen er ongetwijfeld voor zorgen dat Passwerk met ‘de wind in de zeilen’ de toekomst tegemoet mag gaan. Wist u dat ... … heel wat beroemde mensen waarschijnlijk autisme hadden. Zo is er een sterk vermoeden dat onder anderen Albert Einstein, Ludwig Van Beethoven, Charles Darwin, Isaac Newton, George Orwell en Vincent van Gogh autistisch waren. In dit nummer: 10 redenen om met Passwerk samen te werken Getuigenis opgesteld door Microsoft Digitale ondersteuning voor mensen met autisme Getuigenis Departement bestuurszaken (Vlaamse Overheid) Getuigenis Provincie Antwerpen Jobcoaching als belangrijke succesfactor Adviescomite It's not a bug, it's a feature Kwaliteiten van ASS binnen ICT worden ook buiten vlaanderen gewaardeerd 10 redenen om met Passwerk samen te werken Snelheid Dankzij de uitstekende match tussen de natuurlijke gaven van onze test engineers en de opdrachten waarvoor ze worden ingezet, werken Passwerkers met een bovengemiddelde snelheid. Onze test engineers zullen ook tijdsefficiënter werken door minder over ‘koetjes en kalfjes’ met hun collega’s te communiceren. Prijs/kwaliteit De dienstverlening van Passwerk wordt in een correcte prijs-kwaliteitsverhouding aangeboden. Klanten kunnen er zeker van zijn dat de dienstverlening altijd kwaliteitsvol is en dat voor een marktconforme en transparante prijs. Passwerk zal er altijd naar streven de behoeften van haar klanten op een effectieve en efficiënte wijze tegemoet te komen. Passwerk streeft naar het uitbouwen van een partnership met de klanten, zodat de dienstverlening optimaal kan inspelen op en worden aangepast aan de behoeften van de klant. Tegelijkertijd kan op deze manier continu aandacht worden besteed aan het verhogen van de gewenste kennis en expertise van de test engineers, zodat de kwaliteit van de dienstverlening systematisch kan worden geoptimaliseerd. Unieke oplossing Unieke mensen zetten dankzij hun uitzonderlijke competenties topprestaties neer. De natuurlijke kwaliteiten van de test engineers van Passwerk zorgen ervoor dat de hen toevertrouwde opdrachten succesvol en binnen het afgesproken tijdsbestek worden uitgevoerd. Hun uitzonderlijk oog voor detail, hun nauwgezetheid, gestructureerde aanpak, analytisch denkvermogen, concentratievermogen, geheugen, sterke focus, doorzettingsvermogen zijn maar enkele eigenschappen die van hen unieke en uitzonderlijke testers maken. Complementariteit De medewerkers van onze klanten kunnen zich dankzij de inzet van de Passwerkers blijven concentreren op het vervullen van hun kerntaken. De testopdrachten, die meestal niet tot hun interessegebied behoren en waarvan de resultaten cruciaal zijn voor het blijven leveren van een optimale dienstverlening, worden onder hun toezicht systematisch en professioneel door specialisten uitgevoerd. In de praktijk blijkt dat de collega’s van de Passwerkers hun meerwaarde en complementariteit heel concreet aanvoelen en weten te waarderen. Specialisten De Passwerkers voelen zich in de testomgeving waarin ze werken als een vis in het water. De activiteiten die ze uitvoeren liggen in het verlengde van hun natuurlijke belevingswereld. Hierdoor is er een grote interesse voor die activiteiten en gaan zij zich al snel toeleggen en verdiepen in de applicaties die zij testen. Het worden na verloop echte specialisten die vaak de toepassing met de daaraan verbonden bijzonderheden als geen ander kennen. Hun feedback gaat dikwijls veel verder dan wat in de testopdracht en het testgebeuren vervat zit. Professionalisme De test engineers worden met een zeer grote zorg geselecteerd uit kandidaten die zich spontaan aanmelden. Slechts 20 tot 30 procent van de kandidaten kan aan de slag. Na hun aanwerving krijgen ze een opleiding op maat die hen in staat stelt succesvol het examen af te leggen en het ISTQB-certificaat te behalen. Na de opleiding tot test engineer worden ze in een simulatie-omgeving vertrouwd gemaakt met realiteitsgetrouwe situaties. Vooraleer bij een klant te worden ingezet, wordt door technische testexperts een technische, inhoudelijke analyse uitgevoerd en brengen de jobcoaches de verschillende dimensies van de werkomgeving in kaart om de meest geschikte tester in te zetten. Tijdens de opdracht bieden de jobcoaches de test engineers een permanente terugvalpositie en zorgen ze voor de gepaste ondersteuning zodat de test engineers zich optimaal kunnen toeleggen op het realiseren van de vooropgestelde doelstellingen. Doordat niets aan het toeval wordt overgelaten worden de aanpak, de benadering en de resultaten door onze klanten als zeer professioneel ervaren. Maatschappelijke meerwaarde Door de inzet van Passwerkers geven onze klanten aan oog te hebben voor de maatschappelijke meerwaarde die Passwerk biedt. Onze klanten gaan natuurlijk allereerst zorgvuldig evalueren of de prijs-kwaliteitsverhouding correct is, maar hechten evenzeer belang aan de maatschappelijke relevantie van ons bedrijf. Continuïteit Passwerk heeft zelf voldoende resources beschikbaar om de continuïteit van de dienstverlening te verzekeren, maar beschikt daarnaast ook – dankzij de nauwe samenwerking met Ordina Belgium en M2Q (Cronos Group) – over bijkomende testers waarop altijd een beroep kan worden gedaan. Op deze wijze staat Passwerk, samen met haar beide partners, garant voor een optimaal en gegarandeerd resultaat. Wetende dat er heel wat verloop is in de functie van uitvoerende test engineers, loont het zeker de moeite om een beroep te doen op externe gespecialiseerde testers die een continue dienstverlening verzekeren. Totale oplossing Als CVBA met Sociaal Oogmerk heeft Passwerk gemakkelijk toegang tot gespecialiseerde resources van haar beide partners M2Q (Cronos Group) en Ordina Belgium. Hierdoor is het mogelijk om, indien onze klanten dit wensen, testcoördinatoren of test managers van onze partners additioneel in te zetten, zodat zij de testcoördinatie of input en advies kunnen geven over de volledige testaanpak en -strategie. Door onze bevoorrechte relaties met deze partners hebben wij ook zeer eenvoudig toegang tot knowhow binnen deze bedrijven. Het stelt ons ook in staat op korte termijn opleidingen te organiseren voor onze test engineers in functie van specifieke behoeften in het kader van een specifieke opdracht. Door de bij onze partners aanwezige testkennis kunnen wij ook adviseren rond het gebruik van bepaald testmanagement of testautomatiseringstools. Positieve dynamiek Onze klanten getuigen dat niet alleen de resultaten die onze test engineers neerzetten van uitzonderlijk hoog niveau zijn, door hun aanwezigheid in het team bewijzen ze in de praktijk dat diversiteit op een natuurlijke wijze een meerwaarde biedt. De aanwezigheid van Passwerkers verandert de reflectie van de aanwezige collega’s op bepaalde elementen van hun eigen leven opmerkelijk. Vaak worden zaken opnieuw in hun ware proporties ervaren en wordt beter gerelativeerd. Dit zijn slechts de eerste tien redenen om met Passwerk te gaan samenwerken. Flexibiliteit als bijkomende troef Ongetwijfeld zal ook de flexibiliteit qua inzetbaarheid de beslissing een beroep op ons te doen positief kunnen beïnvloeden. De mogelijkheid tijdelijke extra test resources te kunnen inzetten of kwalitatieve test resources aan te trekken zonder er een sociaal passief voor op te bouwen, zijn extra troeven. Passwerk biedt de klanten oplossingen. In de praktijk blijkt dat koudwatervrees echt niet hoeft. De tevreden klanten zijn hiervan de beste getuigen. AGIV gebruikt Team Foundation Server 2010 als centrale informatiebron bij ontwikkelproject Foto 1: het ganse team van Ordina medewerkers actief bij AGIV tijdens dit project. Foto 2: Joeri Robbrecht Foto 3: Erik Jennen land: België sector: overheid profiel Het AGIV (Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen) heeft als missie om een optimaal gebruik mogelijk te maken van geografische informatie in Vlaanderen. Bij het AGIV werken ongeveer 120 mensen. uitdaging De Vlaamse overheid gaf aan het AGIV de opdracht om een IT-systeem te ontwikkelen dat de nodige gegevens ter beschikking stelt van het Evoorkooploket. Het IT-systeem verhoogt de rechtszekerheid en verlaagt de administratieve lasten voor de betrokkenen bij het uitoefenen van de rechten van voorkoop. oplossing Ordina ontwikkelt, in overleg met het AGIV, de nieuwe toepassing met behulp van Visual Studio en .NET. Bovendien wordt voor het project ook gebruikgemaakt van Team Foundation Server als centrale informatiebron. Het testen van de software gebeurt via Passwerk, door mensen met een autismespectrumstoornis. voordelen Open technologie Stand van zaken is altijd beschikbaar Vlotte communicatie Efficiënte projectopvolging Goede integratie in de bestaande omgeving Hoge kwaliteit van het eindresultaat software&services Servers Visual Studio Team Foundation Server Developer Tools Visual Studio .NET Visual Studio 2010 Windows Desktop Applications Business Solutions Microsoft Services Microsoft Technologies Microsoft Security Het AGIV moet geografische informatie in Vlaanderen optimaal ter beschikking stellen. De Vlaamse overheid gaf aan het AGIV de opdracht om een IT-systeem te ontwikkelen dat de nodige gegevens ter beschikking stelt van het E-voorkooploket. Via dat digitale loket zullen notarissen bij de verkoop van een perceel snel kunnen nagaan of er een recht van voorkoop geldt. Voor dit project deed de IT-afdeling van het AGIV een beroep op Ordina. Vanwege de optimale integratie werkt het AGIV steeds met Microsoft-technologie. Naast Visual Studio en .NET, wordt voor het project ook gebruik gemaakt van Team Foundation Server. Team Foundation Server dient als centrale informatiebron waar alle betrokkenen de juiste informatie en de stand van zaken kunnen bekijken. Zo verloopt de communicatie heel efficiënt en kunnen het AGIV en Ordina het project samen opvolgen. Het testwerk van Ordina gebeurde met behulp van Passwerk, door mensen met een autismespectrumstoornis. Daardoor is de kwaliteit van het eindresultaat nog hoger. Het AGIV (Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen) is een overheidsorganisatie die geografische gegevens en geografische informatiesystemen (GIS) in Vlaanderen beheert en ter beschikking stelt. Dat gebeurt steeds meer via online toepassingen. Onlangs ontwikkelde het AGIV een dergelijke toepassing in opdracht van de Vlaamse regering. Dat gebeurde met behulp van Visual Studio 2010, het .NET Framework en Team Foundation Server 2010. Administratieve vereenvoudiging “De Vlaamse Landmaatschappij is een E-voorkooploket aan het ontwikkelen voor notarissen”, vertelt Joeri Robbrecht, verantwoordelijke software architectuur en – ontwikkeling bij het AGIV. “Wij hebben de opdracht gekregen om bij dat E-voorkooploket een webservice aan te bieden die het administratieve proces rond het recht van voorkoop ondersteunt door de geldende rechten van voorkoop op perceelsniveau bekend te maken. Daarnaast moeten we ook een webapplicatie en een webservice ter beschikking stellen van de begunstigden van de Vlaamse rechten van voorkoop. Zo krijgen zij de kans om aan te geven op welke percelen zij een voorkooprecht wensen uit te oefenen. Die online toepassing moet tegen eind april 2010 ontwikkeld zijn. Het project kadert in de administratieve vereenvoudiging.” Het recht van voorkoop betekent dat overheidsinstanties of organisaties – bijvoorbeeld de Vlaamse havenbedrijven, stadsdiensten en natuurverenigingen - soms als eerste het recht hebben om een perceel te kopen. De notaris moet bij elke verkoop nagaan of er zo’n recht van voorkoop geldt door alle mogelijke informatiebronnen te contacteren. Tot nu toe gebeurt dat via verschillende manuele, schriftelijke standaardprocedures. Dat is een heel tijdrovend proces, waarbij ook vergissingen mogelijk zijn. Enorme tijdwinst Met de nieuwe, online toepassing beschikken de notarissen dan ook over een zeer nuttig hulpmiddel bij de verkoop van gronden. “Alle informatie is online en centraal consulteerbaar”, legt Joeri Robbrecht uit. “Daardoor verloopt de hele procedure veel sneller en correcter. De notarissen kunnen online, via het E-voorkooploket, het perceelnummer intypen en ze krijgen dan meteen te zien wie er eventueel recht van voorkoop heeft. De online toepassing verstuurt automatisch e-mails naar die partijen om na te gaan of ze geïnteresseerd zijn in de aankoop van het perceel. Vroeger gebeurde dat allemaal via brieven. De tijdwinst is dus enorm.” Koen Lemarcq, projectmanager bij het AGIV: “De notarissen kunnen dankzij de online diensten veel vlugger werken, zonder grote risico’s op vergissingen. De rechthebbenden op het recht van voorkoop, van hun kant, genieten meer rechtszekerheid dat hun rechten gerespecteerd worden. En de burger, ten slotte, krijgt meer zekerheid dat bij de verkoop of aankoop van grond een correcte procedure wordt gevolgd.” Het AGIV ging op zoek naar een geschikte ITpartner voor het omvangrijke ontwikkelproject. De keuze viel op Ordina. “Ordina bood een omgeving aan die beantwoordde aan onze behoeften”, verklaart Koen Lemarcq. “Voor een optimale integratie waarbij alles op elkaar is afgestemd, kiezen we strategisch voor Microsoft-technologie. Zo kunnen we het maximum halen uit de software.” Stand van zaken altijd beschikbaar Het stond dus al van bij het begin vast dat het AGIV de online toepassing zou ontwikkelen met de Microsoft-technologieën Visual Studio en .NET. Later kwam daar ook Team Foundation Server bij. “Het was heel belangrijk dat we een oplossing ontwikkelden van hoge kwaliteit”, zegt Bart Wullems, application architect bij Ordina. “Daarom hebben we aan het AGIV voorgesteld Team Foundation Server te gebruiken als centrale informatiebron voor het project. Op die manier kon iedereen altijd de juiste informatie raadplegen en kon ook het AGIV altijd zien wat de stand van zaken was. Zo verliep de communicatie heel efficiënt en konden we het project samen opvolgen. We werkten daarbij volgens de Scrum-methode: bij het begin van elke fase overlegden we bilateraal over de volgende fase.” Optimaal projectbeheer Visual Studio diende voor het projectbeheer en voor de integratie van de testen. “Op voorstel van Ordina zijn we overgestapt naar Team Foundation Server en Visual Studio 2010, omdat die nog meer mogelijkheden bieden dan de vorige versies”, zegt Joeri Robbrecht. “We kunnen bijvoorbeeld modellen gebruiken om sneller code te genereren en er zijn dashboards waarmee je de stand van zaken heel duidelijk te zien krijgt. Bovendien beschikken we over takenlijsten. Dat alles zorgt voor een optimaal projectbeheer.” Softwaretests door mensen met een autismespectrumstoornis Op initiatief van Ordina werd het testwerk grotendeels uitgevoerd door medewerkers van Passwerk, een organisatie die mensen met een autismespectrumstoornis tewerkstelt als softwaretesters. “Ontwikkelaars houden doorgaans niet van systematisch testwerk, maar mensen met een autismespectrumstoornis wel”, verklaart Erik Jennen, projectmanager bij Ordina. “We hadden al eerder met Passwerk samengewerkt en dat bleek een positieve ervaring. Dankzij het perfectionisme van de mensen bij Passwerk kunnen we rekenen op een hoge kwaliteit van het ontwikkelresultaat.” De samenwerking tussen het AGIV en Ordina is vlot verlopen. Er was ook oog voor kennisoverdracht, zodat het AGIV, na het live gaan van de nieuwe toepassing, zelf voor het onderhoud kan instaan. “Er staan nog heel wat projecten op stapel om nog meer geografische informatie online ter beschikking te stellen”, besluit Koen Lemarcq. Digitale ondersteuning voor mensen met autisme in het kader van het vinden en behouden van werk. Foto 1: de stressmeter: een afbeelding van een iphone-scherm met daarop een meter die van groen naar rood gaat. Foto 2: digitale porfolio: een afbeelding van een spreadsheet met daarop informatie over de competenties van een persoon. Foto 3: de werkcoach: afbeelding van een iphone. Zoals elders in deze Passmap aangegeven, is jobcoaching voor het succes van Passwerk een bijzonder belangrijke factor. Ontwikkelingen in het vlak van deze jobcoaching worden dan ook op de voet gevolgd en op bruikbaarheid binnen onze benadering geëvalueerd. Hieronder geven we een overzicht van de ontwikkelingen rond e-coaching die binnen de R&D-afdeling van het Dr. Leo Kannerhuis, aandeelhouder van Passwerk, vorm krijgen om …werk te vinden, werk te behouden voor mensen met ASS. Elk mens heeft recht op een volwaardige plaats in de samenleving. Dat geldt ook voor iemand met autisme. Niet alleen het vinden van werk, maar ook het behouden van werk is voor mensen met autisme lastig. Op de werkvloer zijn er vaak onvoldoende begeleidingsmogelijkheden door bijvoorbeeld de leidinggevende, de werkbegeleider of de jobcoach. Ook is het voor iemand met autisme vaak lastig om tijdig problemen te signaleren en hiervoor een oplossing te zoeken. Dit zorgt voor veel onrust en spanning en leidt helaas vaak ook tot tijdelijke of definitieve uitval. Al langer leefde in het Dr. Leo Kannerhuis het idee dat digitale ondersteuning uitkomst zou bieden voor het vergroten van de zelfredzaamheid van mensen met autisme. Eerdere ervaringen met digitale ondersteuning en e-coaching, zoals online psycho-educatie en de Dunov digital coaches (www.dunov.com), laten goede resultaten zien. Kennis en informatie kunnen met digitale ondersteuning eenvoudig worden verspreid. De ondersteuning op afstand wordt door ouders als zeer positief ervaren en bevordert de zelfredzaamheid. Vanwege die goede ervaringen is het initiatief genomen een vijftal ondersteuningsproducten te ontwikkelen die (jong)volwassenen met autisme helpen bij het vinden en behouden van werk. Bjorne is een man van 29. Hij weet veel over archiveren, want dat heeft hij in zijn met succes afgeronde opleiding gehad. In zijn vrije tijd vindt hij het leuk een balletje te trappen en sportief bezig te zijn. Nu is hij op zoek naar een leuke baan waarin hij al zijn kennis en kunde kwijt kan… Video CV Uit de krant heeft Bjorne een leuke vacature uitgeknipt. Hij wil er graag op reageren. Maar… hij weet niet goed hoe hij zich mondeling moet presenteren. Door de zenuwen is hij bang dat hij niet uit zijn woorden zal komen en gaat stotteren. Gelukkig heeft hij een video CV en digitaal portfolio gemaakt, waardoor hij op zijn toekomstige werkgever een goede eerste indruk kan maken. In deze korte presentatie vertelt hij wie hij is, wat hij kan en wat hem bezighoudt! Het Video CV is een kort filmpje dat gebruikt kan worden bij het solliciteren. Het is een handig hulpmiddel dat mensen met autisme de mogelijkheid geeft op te vallen en bij de potentiële werkgever een goede eerste indruk achter te laten. Dit omdat een verbale presentatie in een sollicitatiegesprek vaak lastig is. Door middel van een korte presentatie krijgt de toekomstige werkgever een goede indruk van wat zijn of haar kwaliteiten, interesses en competenties zijn. Ook kan het laten zien van zo’n presentatiefilmpje voor de jobcoach een goed middel zijn om nieuwe kandidaten bij de werkgever te introduceren. Digitaal portfolio Een eigen persoonlijke webpagina op hyves of facebook is tegenwoordig heel gewoon. Het digitale portfolio is eigenlijk hetzelfde, alleen specifiek gericht op de (toekomstige) werkgever. Het is een hulpmiddel om competenties goed in beeld te brengen voor jezelf, maar vooral ook voor de werkgever. Deze kan daardoor in één oogopslag zien wie je bent, wat je kan en wat je bezighoudt. Het digitaal portfolio kan zelf samengesteld, opgemaakt en bewerkt worden en het is niet moeilijk om in te vullen, want er zitten vragenlijsten bij die hierbij helpen. Stressmeter Bjorne heeft de baan! Hij heeft er erg veel zin in, maar een nieuwe baan is spannend, dat geldt voor iedereen. Je wilt de baan houden, laten zien wat je kan en dat je je best doet. Dat levert soms spanning en stress op… Mensen met autisme hebben vaak moeite met het herkennen van stress en lopen daardoor op een gegeven moment vast. Door middel van het gebruik van sensortechnologie en biofeedback is het mogelijk tijdig oplopende spanning te signaleren. De sensor wordt op het lichaam gedragen en is verbonden met een smartphone die het stressniveau berekent en opslaat. Wanneer het stressniveau toeneemt wordt er discreet een signaal afgegeven aan de drager. Vervolgens suggereert de smartphone diverse interventies en oplossingen om het stressniveau te verlagen. Bij de stressmeter kan ook de pebble worden gebruikt. Deze kan de drager duidelijk in het zicht leggen. Als de pebble groen is, is er geen stress. Verkleurt hij naar oranje en vervolgens naar rood, dan betekent dit dat het stressniveau toeneemt. De pebble suggereert ook ademhalingsoefeningen om het stressniveau verlagen. Ook is het mogelijk dat anderen, zoals bijvoorbeeld de werkbegeleider of jobcoach, op afstand het stressniveau van de drager volgen. Er kan een uitdraai gemaakt worden van de stressmeting en die geeft aan welke situaties en momenten stressvol voor iemand zijn. Hierdoor kan iemand beter met de momenten van stress leren omgaan. De Werkcoach Bjorne is zijn lunch vergeten. Wat kan hij doen? Hij voelt zich gespannen. Wat nu? Hij krijgt een opdracht niet af. Wat nu? Hij heeft binnenkort een functioneringsgesprek. Wat is dat precies? Zoals eerder gezegd heeft het dr. Leo Kannerhuis in andere projecten ervaring opgedaan met Dunov digitale coaches. Het gaat om gestructureerde dialogen die mensen met autisme helpen om te gaan met alledaagse problemen. Een probleem wordt verhelderd door enkele vragen te stellen. Vervolgens geeft de coach tips om problemen zo zelfstandig mogelijk op te lossen. De gebruiker kan naargelang de situatie of voorkeuren verschillende scenario’s kiezen. Gebruik van de Dunov vergroot de zelfredzaamheid en werkt stressverminderend. Het kan de thuissituatie ontlasten. Naast de al beschikbare digitale coach voor school en/of openbaar vervoer en de Agendacoach is er nu een digitale coach voor het werk, de Werkcoach. De Werkcoach is nu te gebruiken op een iPhone of iPod Touch en in de toekomst ook op andere smartphones. De Werkcoach biedt oplossingen voor lastige situaties en veel voorkomende problemen op het werk. Denk bijvoorbeeld aan het organiseren van werkzaamheden, contact met collega’s, onduidelijke opdrachten of onuitgesproken bedrijfsregels. Videocoaching Bjorne vindt het prettig regelmatig persoonlijk contact met zijn jobcoach te hebben. Door videocoaching kan dat heel eenvoudig omdat je elkaar ziet. De jobcoach kan Bjorne direct advies geven waarna hij gewoon weer aan het werk kan. Voor de jobcoach is het ook heel handig, want die hoeft niet altijd meer in de auto om hem op te komen zoeken en dat scheelt veel tijd. Videocoaching is een manier om, door middel van video en beeldcommunicatie, heel snel persoonlijk contact met iemand te hebben. Hierdoor is het mogelijk sneller te interveniëren wanneer iemand op zijn of haar werkplek dreigt vast te lopen. Videocoaching is denkbaar tussen de werknemer met autisme en de jobcoach, de werknemer en de werkbegeleider op de werkplek, maar ook tussen teamleider en jobcoach. Uiteindelijk is het mogelijk zelf een ondersteuningspakket samen te stellen, waarbij gekozen kan worden uit bovenstaande middelen. Onderzoek naar het effect van het inzetten van deze technologie op de doelgroep wordt intussen verdergezet. Voor meer informatie over deze projecten ga naar www.leokannerhuis.nl Auteur: Lotte Kobus-Weijenburg, projectmedewerker team innovatie R&D Getuigenis Departement Bestuurszaken (Vlaamse Overheid) Foto 1: Chris Logghe, Petra Cuppens en Marijke Verhavert. De afdeling Proces- en Informatie Beleid (PIB), situeert zich binnen het Departement Bestuurszaken (DBZ) van de Vlaamse Overheid (VO). DBZ ondersteunt de minister bij de voorbereiding, de aansturing, de opvolging, de controle en de evaluatie van het beleid. De concrete thema’s die in het departement aan bod komen zijn zeer divers. Het gaat onder meer om personeel en organisatieontwikkeling, ICT, e-government, reguleringsmanagement, overheidsopdrachten, architecturale en ruimtelijke kwaliteit, facilitaire dienstverlening en vastgoedbeheer. Om een breed draagvlak voor de diverse beslissingen te creëren, biedt het departement niet alleen ondersteuning aan de entiteiten van het beleidsdomein Bestuurszaken, maar aan de hele Vlaamse overheid. Eén van de oogmerken van de afdeling PIB, is het verzamelen van allerhande gegevens over de Vlaamse Overheid uit diverse gegevensbronnen, als daar zijn personeelsgegevens, organisatiegegevens, gegevens over regelgeving, … Deze data wordt aangevuld, opgeschoond, gecombineerd, bewaard in een datawarehouse (DWH) … en tot operationele rapporten en diverse beleidsinstrumenten voor de VO omgevormd. Dit rapporteringsapparaat is voornamelijk gebouwd uit componenten van de IBM / Cognos suite. Waar er binnen DBZ registratiesystemen ontbreken voor het verzamelen van de nodige gegevens, bouwt de afdeling zelf web- toepassingen of customiseert en parametriseert de afdeling bestaande open source toepassingen. Meestal zijn dit toepassingen in Php en MySQL. De aard van deze applicaties is heel divers. Het gaat om toepassingen voor het meten van administratieve lasten van regelgeving, opvolgen van doelstellingen van de afdelingen van DBZ, financiële opvolging van werkaanvragen, … Daarnaast biedt de afdeling ook oplossingen aan waar er nood is aan applicaties die bedrijfsprocessen ondersteunen. Hiervoor wordt Documentum BPM ingezet. Hoewel de focus van PIB niet hoofdzakelijk ligt op het bouwen van allerhande tools en applicaties, is binnen de afdeling van zo’n dertig personen, een klein team van een tiental analisten, ontwerpers en ontwikkelaars actief om aan bovengenoemde noden tegemoet te komen. Mede doordat de afdeling PIB vrij recent – een drietal jaar geleden – werd gevormd en de laatste jaren een grote instroom kende van zowel ervaren als onervaren personeelsleden is het een uitdaging om de kwaliteit van deze toepassingen te garanderen. Daarom werd de afgelopen jaren de nodige aandacht besteed aan het opzetten van een eenduidig analyse- en ontwikkelproces, het ontdubbelen van de ontwikkel-, test-, acceptatie en productie- omgevingen en werden een versiebeheersysteem en bugtrackingsysteem in gebruik genomen. Tevens werden standaarden en sjablonen opgelegd voor het maken van analyses, waarin de nodige aandacht wordt besteed aan het beschrijven van use cases (of functionaliteiten). Een volgende stap in het verhogen van de kwaliteit van het analyse- en ontwikkelproces was logischerwijze het verbeteren van de testprocedures. De testen mochten niet langer beperkt blijven tot de testen uitgevoerd door de ontwikkelaars zelf en op het einde van het traject een algemene acceptatietest door de gebruikers. De grondigheid van dergelijke testen was zo te sterk afhankelijk van de tijdsdruk en het profiel van de ontwikkelaars en toekomstige gebruikers. Om ons te begeleiden in het verhogen van de kwaliteit van de testen volgt PIB twee pistes. Enerzijds wordt binnen de afdeling een testcoördinator opgeleid die op termijn een cruciale rol zal spelen in het opzetten en opvolgen van testprocedures, sjablonen, … Daarnaast wordt sinds januari 2010, 3 dagen per week, beroep gedaan op een ervaren testconsultant van Passwerk. Chris Logghe, celhoofd informatiesystemen, getuigt: "Uit ervaringen die ik van andere bedrijven hoorde en las, was ik er al vlug van overtuigd dat een testconsultant van Passwerk een toegevoegde waarde zou hebben in ons team. Mijn grootste bezorgdheid lag eerder op het menselijke vlak: in hoeverre zou een consultant met Autisme Spectrum Stoornis (ASS) zich kunnen aarden in een open landschapsomgeving en een erg heterogeen team waar absolute stilte niet altijd gegarandeerd kan worden. Die bezorgdheid werd voor een deel weggenomen tijdens het bezoek van de vaste begeleider van Johan, de testconsultant die bij ons aan de slag zou gaan. Na een audit van de werkomgeving kregen we enkele adviezen zoals het voorzien van een vaste plaats en het voorzien van een beperkt aantal vaste aanspreekpunten voor Johan binnen de afdeling. Enkele weken voor de eerste werkdag bij PIB, kreeg de volledige afdeling nog een presentatie over de voordelen en aandachtspunten bij het samenwerken met personen met ASS. Het moet gezegd dat de afdeling erg positief stond tegenover het initiatief een testconsultant in te zetten binnen de afdeling. Hoe ik nu, ongeveer negen maanden later, sta tegenover deze samenwerking? Al vlug bleek dat Johan ook mijn verwachtingen op professioneel vlak oversteeg. Een groot voordeel van deze samenwerking is onder andere het feit dat we als team een stuk gestuurd worden door de vaste methodiek waaraan Johan vasthoudt: een voorstelling geven van het project, waar deze aanwezig is de analyse doornemen en kijken of de use cases voldoende gedocumenteerd zijn om er testcases uit af te leiden, bij het testen en opvolgen van fouten consequent gebruik maken van het bugtrackingsysteem, … Het klopt dat we sinds de komst van Johan, meer bugs over onze gebruikerstoepassingen geregistreerd krijgen vóór de oplevering van onze toepassingen. Dit vertaalt zich echter duidelijk in het lagere werkvolume aan correctief onderhoud na ingebruikname van onze applicaties. Maar ook de flexibiliteit van Johan is een grote troef. In de afgelopen maanden testte hij zowel Business Intelligence toepassingen, registratiesystemen als Business Proces Management systemen. Hij schreef technische handleidingen voor enkele toepassingen, werkte mee aan de technische beschrijving van een vrij ingewikkelde upload- en conversie algoritme, controleerde heel gedetailleerd omvangrijke lijsten data, en lichtte een toepassing door op de maatstaven van AnySurfer kwaliteitslabel … We hebben zeker nog een weg af te leggen om de kwaliteit van onze testen te verhogen. Het inzetten van een ervaren testconsultant van Passwerk, om de testen daadwerkelijk uit te voeren, hoort daar, voor zover de beschikbare budgetten dit toelaten, voor mij zeker bij. Kortom, Johan is voor ons een vaste member van het team geworden, die heel duidelijk zowel op intermenselijk als op professioneel vlak zijn meerwaarde heeft bewezen." Petra Cuppens, testcoördinator in opleiding, deelt haar ervaringen mee: "Mijn betrokkenheid bij het testgebeuren binnen de afdeling beperkte zich tot voor kort, tot het daadwerkelijk uittesten van toepassingen als ontwikkelaar. Het is mede dankzij het inzetten van Johan dat de noodzaak heel erg duidelijk werd dat we binnen de afdeling nood hebben aan een testcoördinator. Deze rol neem ik graag op mij. Het is ten slotte toch een belangrijke rol, wil de afdeling toepassingen bouwen op maat en tot tevredenheid van alle belanghebbenden. Johan heeft in elk geval bewezen dat goed en consequent uitgevoerde testen, volgens vaste testscenario’s afgeleid uit de analyse, hun nut afwerpen. Ongetwijfeld zal ik in mijn nieuwe rol nog heel wat opsteken van Johan!" Marijke Verhavert, afdelingshoofd, voegt hier nog aan toe: "Wat de technische opvolging betreft, laat ik Chris graag zijn gang gaan met Johan. Ik merk dat er veel wederzijds respect is voor elkaar. Maar vooral merk ik dat de kwaliteit van de opgeleverde werkproducten gestegen is, en de aandacht voor de testcyclus is verhoogd. Testen zijn gewoon veel efficiënter, en dat maakt onze klanten ook tevreden. Vooraleer zij gevraagd worden om deel te nemen aan de acceptatietesten, is Johan al aan de slag gegaan. De opleveringen die we nu aanbieden bij de acceptatietesten heeft dan ook al een sterke kwaliteit. Bij de upgrade van Vlimpers moest ook de hele rapporteringsomgeving worden aangepakt. Diverse diensten van de Vlaamse overheid hebben meegewerkt aan de testen. Johan was echter al als eerste door de rapporten gegaan en had de oude en nieuwe gegevens met elkaar vergeleken. Hij heeft daar erg goed werk geleverd. Andere ontwikkelteams binnen ons beleidsdomein zijn op de hoogte geraakt van 'onze Johan', en vragen ons om hem ook bij hen te kunnen inzetten. Wij laten dit graag toe, weliswaar voor korte piloten. We zijn ervan overtuigd dat zij weldra ook een eigen Passwerker zullen willen inzetten." Dank aan onze klanten: Overzicht van de logo's van onze klanten. Getuigenis Provincie Antwerpen. Foto 1: Marc Wellens, gedeputeerde ICT van de provincie Antwerpen. Foto 2: Ingrid Crocket, projectleider "Sindala" en Erik Boelen, testcoördinator "Sindala". Foto 3: Het provinciehuis van Antwerpen. Marc Wellens, gedeputeerde ICT van de provincie Antwerpen, was al in de beginfase overtuigd van de inzetbaarheid van mensen met een ASS in het project Sindala. Dit project kwam er om het systeem voor het opvolgen van dossiers op de mainframe, voor bijvoorbeeld milieuvergunningen, stedenbouwkundige vergunningen, waterbeleid en ruimtelijke planning, te vervangen door een nieuw documenten- en procesbeheersysteem. Omwille van de omvang hiervan is daarvoor een termijn van ongeveer drie jaar voorzien. ‘De kwaliteiten van mensen met een autismespectrumstoornis worden vaak onderschat en ze hebben al te vaak – onterecht – af te rekenen met een enorme stigmatisering,’ zegt Marc Wellens. ‘Daarom vond ik het erg belangrijk om in het kader van Sindala Passwerk een kans te geven.’ ‘Natuurlijk zijn de juiste prijs-kwaliteitsverhouding en de juiste match bij het inzetten van externe partijen de eerste zorg. Uit een eerste proefperiode bleek dat Passwerk voor Sindala een belangrijke meerwaarde kon betekenen en de meest geschikte partner was voor het uitvoeren van de functionele testing. Het feit dat Passwerk niet alleen aandacht heeft voor de economische dimensie maar ook voor de sociale, gaf de opstart van de samenwerking voor mij een extra meerwaarde,’ geeft Marc Wellens aan. ‘In de praktijk zijn wij ook erg blij met de inzet van Passwerker Stijn’, zegt Ingrid Croket, projectleider van het project Sindala bij de Provincie Antwerpen. ‘De complementariteit van Stijn met testcoördinator Erik Boelen zorgt voor een verbluffend eindresultaat. Erik zorgt ervoor dat de interne communicatie met andere bij het project betrokken partijen vlot verloopt en geeft de nodige structuur en prioriteiten binnen de testaanpak aan. De bijzondere kwaliteiten van Stijn komen binnen zo’n kader echt tot hun recht. Stijn kan op korte tijd veel informatie opnemen, heeft oog voor elk detail en beschikt over een zeer groot doorzettingsvermogen om bepaalde repetitieve processen met blijvende aandacht en concentratie te doorlopen,’ aldus Ingrid Croket. ‘In de beginfase vond ik het wel even vermoeiend om met Stijn samen te werken,’ vult Erik Boelen aan. ‘Door zijn oog voor detail stelde Stijn ontzettend veel vragen, waardoor ook ik heel wat zaken in vraag begon te stellen. Na de inwerkperiode blijkt dat Stijn, door zijn gedisciplineerde werkwijze, een bovengemiddelde snelheid van werken haalt. Het totale overzicht, wat bij mij vaak primeert, gaat Boelen verder, ‘wordt aangevuld met de gerichtheid op details van Stijn en dat is een enorm voordeel. Het is wel belangrijk erop toe te zien dat de Passwerker zich niet in de details verliest, want dan wordt minder efficiënt gewerkt.’ ‘Ook de nauwgezetheid en correctheid van werken zijn kenmerkend,’ zegt Ingrid Croket. ‘Ik kan anderen alleen maar adviseren zich niet te laten afschrikken en met Passwerk samen te werken. Als de Passwerker een juiste omkadering en een goed aanspreekpunt worden geboden, dan kan door samenwerking met Passwerk in een testtraject een belangrijke meerwaarde worden geboekt.’ ‘We zien dat Stijn het werk graag doet,’ besluit Marc Wellens, ‘en dat hij de applicatie functioneel door en door kent waardoor hij dag in dag uit voor Sindala een belangrijke aanwinst blijft. Voor ons is deze samenwerking een echte win-winsituatie.’ Wist u dat ... Mensen met een autismespectrumstoornis mensen zonder ASS “Neurotypicals”, “NT’ers” noemen. Het is maar hoe je er in zit en hoe je het bekijkt. Jobcoaching als belangrijke succesfactor Foto 1: onze vier jobcoahen Tim, Katelijne, Lien en Yolande in het assessment lokaal. Jobcoaching draagt in zeer belangrijke mate bij tot de succesvolle uitvoering van de verschillende opdrachten en taken die door de test engineers van Passwerk worden uitgevoerd. Om u een inhoudelijk beeld te geven van de functie van een jobcoach, schetsen we hier … jobcoaching in een notendop. Selectie en Werving 1) Intakeprocedure Aanmeldingslijst: dagelijks opvolgen van nieuwe sollicitanten; uitnodigen van kandidaten; netwerk informeren en bevragen; updaten van opvolgtabel Intakegesprek: gepersonaliseerd gesprek (in kaart brengen van autismespectrumstoornis problematiek); nadruk ligt op psychologisch aspect; concrete voorstelling van het traject en de functie; statuten uitzoeken en diagnose nagaan. De impact van een psychologisch gesprek is veel groter dan die van een standaard sollicitatiegesprek. Kandidaten reageren weleens emotioneel, trachten bepaalde zaken te ontwijken of geven weinig toelichting. 2) Cebir Testen (psychotechnische proeven die het intellectueel potentieel meten en tests die inzicht geven in het persoonlijkheidsprofiel van de kandidaat) Contact met kandidaten en VDAB; Evaluatie van de tests in samenwerking met VDAB en GTB (= Gespecialiseerde dienst voor trajectbepaling en -begeleiding van de VDAB). Sommige kandidaten waarmee een afspraak werd vastgelegd komen om één of andere reden niet naar de gemaakte afspraak of nemen op het laatste moment contact op om een nieuwe afspraak te maken. 3) Assessment en opleiding Voorbereiding: planning (agenda) kandidaten; planning jobcoaches, lesgevers ; contracten opmaken en administratie afhandelen (met GBO’S (= Gespecialiseerde opleiding, begeleiding en bemiddeling), VDAB, GTB, mutualiteit, RVA (= Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening), vakbond en hulpkas) . Verloop: draagkracht, arbeidsvaardigheden, sociale en communicatieve vaardigheden, prikkelgevoeligheid in kaart brengen ; observaties, vragenlijsten, mindmaps, individuele gesprekken, groepstaken, software testoefeningen; controletaken en feedback; vertrouwensband opbouwen; overleg met lesgevers . Examen: voorbereiding en opvolging. Doorgedreven teamoverleg: per kandidaat een profiel op maat uitwerken a.d.h.v. Halm (= specifieke evaluatiemethodiek); adviesgesprek met betrokken GTB consulent. Tijdsduur: 6 weken te Berchem. Door de intensieve assessment worden de kandidaten verder gescreend. Ongeveer voor 20 à 30% is het resultaat ongunstig. De oorzaken hiervoor kunnen zeer verschillend zijn, zoals een gebrek aan zelfinzicht of inzicht in de functie; een gebrek aan motivatie, zelfonderschatting of -overschatting, soms passen bepaalde dwangmatigheden niet in een normale bedrijfsomgeving, enz. Detachering naar een klant 1) Voorbereiding: Werkplek in kaart brengen (site survey): inhoudelijk , praktisch, traject (woonplaats/werkplaats), collega’s , infrastructuur (geluid, licht, temperatuur en andere prikkels ) , bedrijfscultuur (gewoontes, routines, enz.). Verkenning: rondleiding met Passwerker; kennismaking met begeleider ; bespreking takenpakket; traject (doen, doornemen) . Sensibiliseren: profiel test engineer bespreken met begeleider; presentatie voor het team over autisme. Opstart: jobcoach gaat eerste dag met de test engineer mee . Al deze stappen worden bij elk nieuw project en voor elke nieuwe locatie doorgenomen. 2) Begeleiding tijdens de tewerkstelling Coaching: jobcoach is permanent aanspreekpunt, altijd telefonisch bereikbaar; dagelijkse communicatie via mail, telefoon of opvolgdocument met de test engineer; wekelijks of tweewekelijks werkbezoek, afhankelijk van de behoeften ; evaluatie met begeleider (tweewekelijks);doorgeefluik in communicatie tussen klant en test engineer. Netwerking: contact met ouders, auti-coach, psychiater, psycholoog; update naar GTB en VDAB. Administratie: uuradministratie ; onkosten, vakantieregeling, GSM ,…. De kern van de jobcoaching is onze permanente beschikbaarheid. Deze terugvalpositie zorgt ervoor dat de Passwerkers zich ondersteund voelen, als er problemen zijn kunnen ze onmiddellijk worden geholpen. Overleg en bijscholing Intervisie: reflectie over coaching onder leiding van een intervisor van het Dr. Leo Kannerhuis. Bijscholing: op regelmatige basis bij Autisme Centraal en Cevora. Teamoverleg: casusbespreking en evaluatie van de werking. Adviescomité Foto: de leden van het adviescomité luisteren en kijken naar een presentatie die wordt gegeven. Tijdens het laatste adviescomité, in september, werd naast de bespreking van de marktopportuniteiten, onze marktcommunicatie, de commerciële stand van zaken en vooruitzichten, invulling gegeven aan een generieke business case rond de dienstverlening van Passwerk. De bedoeling van deze business case is potentiële klanten een beter zicht te geven op de meerwaarde van een samenwerking met Passwerk. Hierbij worden de voordelen van het testen van software aangehaald en wordt een afweging gemaakt tussen intern en extern testen. Bovendien worden in de case de voor- en nadelen van intern testen, testen via offshore en nearshore, testen via andere bedrijven en testen via Passwerk naast elkaar gezet. Ook werden enkele impressies over samenwerkingservaringen van klanten met Passwerk vermeld. Het initiële voorstel werd besproken en zal op basis van de feedback worden aangepast. Naast deze generieke business case rond de dienstverlening van Passwerk werd ook een business case rond datamigratie besproken. Tot slot werd een korte presentatie gegeven over verschillende bedrijfsculturen en hoe deze als leidraad zouden kunnen dienen voor het benaderen van nieuwe klanten en het account management bij bestaande klanten. De verschillende types en kenmerken van de bedrijfsculturen werden overlopen, net als de stimuli die aan elk type bedrijfscultuur verbonden zijn. Voor enkele types van bedrijfscultuur werden de scenario’s overlopen die tot succes zouden kunnen leiden. De herkenbaarheid van het model en van de stimuli en actiescenario’s bleken voor de aanwezigen erg herkenbaar te zijn. Het volgende adviescomité volgt in januari 2011. Bedrijfscultuur als leidraad Dat Passwerk aandacht heeft voor de verschillende bedrijfsculturen, en daar graag rekening mee wil houden, zal niet echt verbazing opwekken. Passwerk is doordrongen van maatwerk. Het ligt dan ook voor de hand dat de (potentiële) klanten op maat worden bediend, rekening houdend met hun eigenheden, dynamiek en werkwijze. Door de aanpak van Passwerk af te stemmen op de specifieke bedrijfscultuur, zijn wij ervan overtuigd dat dit de samenwerking met onze klanten een extra meerwaarde kan geven. It's not a bug, it's a feature In deze rubriek schrijven onze beide distributeurs, Ordina Belgium en M2Q van de Cronos Group, artikelen rond testing en andere quality assurance onderwerpen. Vorige keer beet Ordina Belgium de spits af. Vandaag een artikel van M2Q over het automatiseren van testen.Automatiseren heeft zowel voordelen als nadelen. Een van de grote voordelen is dat grote hoeveelheden data snel kunnen worden getest. Als de automatisering goed wordt opgezet, dan kunnen de tests zelfs ’s nachts lopen en kunnen de resultaten de volgende dag worden bekeken. Op termijn is het mogelijk om testtijd met een kwart te verminderen. Het opzetten van automatisering heeft weinig zin voor tests die slechts één keer worden uitgevoerd. Meestal wordt automatisering overwogen wanneer er voor nieuwe release vaak regressietests moeten worden uitgevoerd. De inspanning om de automatische tests te ontwikkelen is groter dan bij manuele testen. Natuurlijk loont dit als de tests meerdere keren worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld na correctie van een defect, is een tweede run eenvoudig opnieuw uit te voeren. Automatische tests worden altijd ontwikkeld en uitgevoerd met een programma. Een aantal voorbeelden van deze programma’s zijn bijvoorbeeld Quicktest Pro, Selenium (freeware), Bad Boy, Loadrunner, Eclipse enz. Naargelang het te testen programma wordt een keuze gemaakt uit de hierboven vernoemde tools. Ze kunnen natuurlijk niet zomaar zonder voorbereiding worden gebruikt. Zowel tester als programmeur moeten er rekening mee houden dat automatisch getest wordt. De tester moet weten hoe de tool werkt, de programmeur moet goed met de tester over nieuwe releases, naming conversions en ander veranderingen communiceren. Om de tests te ontwikkelen wordt het best een user story gebruikt. Die wordt aangemaakt door de klant. In de user story staat uitgelegd wat geprogrammeerd wordt en wat de hoogste prioriteit heeft. Uit de user story haalt de tester welk deel geautomatiseerd kan worden. Als hij over voldoende informatie beschikt, wordt een hiërarchie gemaakt om een structuur van de te ontwerpen test te kunnen visualiseren. Bij het ontwikkelen van tests is het evenzeer belangrijk dat, om de test makkelijk terug te vinden, de naming conversion gerespecteerd wordt. Bij de meeste tools kan gebruik worden gemaakt van de record-and-playmodules, maar er komt uiteraard meer bij kijken. Zo moet worden nagegaan of de test herbruikbaar is als er een nieuwe release komt. Ook moet het mogelijk zijn verschillende inputwaarden te gebruiken (zoals bijvoorbeeld loginnamen). Om een database te benaderen kan de record-and-playfunctie niet worden gebruikt, maar moet de functie binnen het script worden geschreven. De automation tools met record-and-playbackfunctie zijn zeer geschikt om schermen van verschillende applicaties te testen. Het is zelfs mogelijk om al in de development fase te automatiseren. Alle velden op het scherm mogen nog van plaats gewisseld worden, zolang de namen van de gebruikte velden in de code niet van naam veranderen. Als dit alles is geschreven, hoef je maar op een knop te klikken om de tests uit te voeren. Een van de handige aspecten van deze programma’s is dat je op het einde automatisch een rapport krijgt of de tests slaagden of faalden. Natuurlijk blijft het altijd beter een eigen rapport te maken, met eventueel de informatie van het programma erin opgenomen. Voor de meer technische testers is dit een aangename uitdaging. Kwaliteiten van autismespectrumstoornis binnen ICT worden ook buiten Vlaanderen gewaardeerd. Foto 1: Thorkil Sonne. Foto 2: Ester Zabar, oprichter van AQA. Foto 3: Gerry Higgins, oprichter van Specialisterne Schotland en John Swinney op de dag van de opening van Specialisterne Schotland elk met een lego robot in hun hand. Hieronder een kort overzicht van buitenlandse bedrijven die de uitzonderlijke talenten van mensen met een autismespectrumstoornis hebben ontdekt. Denemarken In 2004 richtte Thorkil Sonne als pionier in Kopenhagen Specialisterne op. Intussen heeft dit bedrijf een vijftigtal medewerkers actief en haalt het een omzet van een 1,8 miljoen euro. Enkele jaren geleden heeft Thorkil de “Specialist People Foundation” opgericht, met als doel wereldwijd één miljoen banen voor mensen met ASS te creëren. Schotland In de zomer van 2010 werd in Glasgow Specialisterne Scotland opgericht. De ambitie bestaat erin tegen 2015 een vijftigtal personen met ASS in te zetten. Om deze ambitie te realiseren is 1,1 miljoen euro verzameld uit giften van de Big Lottery, de Schotse Overheid en de Stad Glasgow (ongeveer 600.000 euro) en uit een sociale lening bij de Schotse overheid (ongeveer 500.000 euro). Nederland Sinds enkele jaren zijn zowel Autest (testen van software) als Autitalent (digitalisering) actief op de Nederlandse markt. Itist is dan weer hoofdzakelijk actief in het bemiddelen en begeleiden van mensen met ASS op de arbeidsmarkt. Vorig jaar is ook Specialisterren (geen verband met Specialisterne) van start gegaan. Zij verlenen diensten in het vlak van softwaretesting en kwaliteitsmanagement. Deze diensten worden verleend vanuit de eigen locatie. Specialisterren zet geen medewerkers in bij klanten zelf. Israël In Tel Aviv is Ester Zabar binnen AQA met een vijftiental medewerkers actief met het testen van software . Passwerk Nico De Cleen, Directeur, 0474 087 200 Dirk Rombaut, Sales Manager, 0495 290 196 www.passwerk.be Potvlietlaan 5b, 2600 Berchem