Interview met Johan. “Dankzij Passwerk heb ik na een lange zoektocht en na het volgen van vele opleidingen en het uitoefenen van minder leuke jobs, eindelijk iets gevonden wat ik graag doe en wat me voldoening schenkt.” Foto 1: Johan aan werk werk aan zijn computer. Foto 2: Johan aan het werk aan zijn computer bij een klant, samen met één van de collega's bij de klant. Foto 3: Johan aan een bureau samen met zijn jobcoach Tim. Test jij graag software? Ja, testen doe ik heel graag. Ik doe het graag omdat het telkens weer iets nieuws of iets anders is. Ik leer op die manier veel bij. Ik kan mij dus verdiepen in die materie. Ik krijg het gevoel dat ik bij het testen een steentje bijdraag tot het verbeteren van de software, want er wordt rekening gehouden met de fouten die ik rapporteer en de verbeteringen die ik suggereer. Mijn collega’s zien duidelijk de meerwaarde van mijn inbreng. Dit alles geeft mij veel voldoening. Vind jij software testen een moeilijk vak? Dit hangt een beetje van de te testen software af en de documentatie die wel of niet voorhanden is. Er zijn applicaties geweest waar ik weinig mee kon aanvangen, omdat de werkwijze helemaal veranderde en mij onvoldoende uitleg werd gegeven. Een complexe applicatie hoeft daarom nog niet moeilijk te zijn om te testen, als er maar goede uitleg of goede documentatie voorhanden is. Die documentatie is vaak nogal summier, maar daar wil men op mijn huidig project verandering in brengen. Omdat ik een goede band heb met mijn collega’s durf ik dus wel de stap te zetten om vragen te stellen. Op die manier vind ik testen over het algemeen niet moeilijk. Welke meerwaarde geeft Passwerk je? Als alles goed gaat, zoals op mijn huidig project, dan lijkt Passwerk misschien een beetje overbodig. Toch blijf ik het belangrijk vinden dat ik om de paar weken bezoek krijg van mijn jobcoach. Ik vind het goed dat hij op de hoogte blijft van mijn situatie en van waar ik mee bezig ben. Op die manier blijf ik ook op de hoogte van het reilen en zeilen van Passwerk en van de situatie van de andere Passwerkers. Ook de sociale begeleiding vind ik nog altijd belangrijk. Dankzij Passwerk heb ik na een lange zoektocht en na het volgen van vele opleidingen en het uitoefenen van minder leuke jobs eindelijk iets gevonden wat ik graag doe en wat me voldoening schenkt. Ik mag dus best wel zeggen dat Passwerk mij een beetje uit het slop heeft gehaald en een nieuwe toekomst heeft geboden. Vind je het fijn om op locatie bij de klant te werken of zou je liever steeds in onze test factory werken? Momenteel zit ik op een goed project, dus geef ik er de voorkeur aan op locatie bij de klant te werken. Bovendien is de verbinding van de trein naar mijn huidige project ook beter dan die naar de test factory. Ik test wel graag in Berchem als er ook andere Passwerkers zijn. Het geeft mij de kans hen nog eens terug te zien. Hoe verloopt de communicatie tussen jou en de klant? Ik communiceer veel met de klant zelf, vooral via e-mail en tijdens meetings. Maar ik kan ook zonder probleem rechtstreeks toestappen op de persoon die verantwoordelijk is voor het project (meestal is dit de developer of de analist). Omdat ik nu de meeste mensen al ken of er mee heb samengewerkt, is die stap niet zo moeilijk. Zij staan ook heel open voor mijn vragen. Het varieert dus van taak tot taak of is afhankelijk van de te testen software. Spreek je met collega’s bij de klant ook over zaken die niets met het werk te maken hebben? Eigenlijk beide. Ik spreek over zaken van het werk als ik professionele vragen heb. Soms spreek ik ook wel eens over vroegere werkervaringen. Maar met mensen die ik al wat beter ken, durf ik ook wel eens over andere zaken te spreken. Ik praat ook wel eens mee als er een onderwerp is waar ik wel wat over weet of interesse voor heb. Verkies jij iets via mail te regelen of spreek je liever iemand persoonlijk aan? Als iemand tijd heeft, dan liever persoonlijk, maar omdat de persoon die ik moet hebben niet altijd aanwezig is, gebruik ik ook vaak mail. Ik vind het trouwens niet efficiënt om bij iedere vraag die persoon lastig te gaan vallen. Ik bundel mijn vragen dan meestal en bespreek ze later, hetzij via mail, hetzij in een persoonlijk gesprek. Dit hangt ook weer van de andere persoon af. Ik merk wel dat de meesten vooral van het persoonlijke contact houden. Is het voor jou belangrijk dat er bij de klant een centraal aanspreekpunt is? In het begin was dat Chris. Omdat Chris nu veel werk heeft met het op poten zetten en promoten van een testbeleid binnen Bestuurszaken, is Yvan het centrale aanspreekpunt geworden. Met Yvan kan ik heel goed samenwerken. Hij is een rustig iemand bij wie ik altijd terecht kan. Ik vind het goed dat hij er een beetje op toeziet dat ik voldoende taken krijg en dat ik een zekere planning heb. Als ik geen planning zou hebben, dan zou zomaar iedereen op me toe kunnen stappen en me vragen hun applicatie te testen. Dan zou ik ook niet meer weten wat prioriteit heeft. En dat is voor mij nu net belangrijk, dat ik weet wat voorrang heeft. Het is dus niet aan mij om daarover te beslissen. Dus ja, voor mij is zo’n centraal aanspreekpunt heel belangrijk. Als iemand van Bestuurszaken wil dat ik voor hem of haar test, dan zal die altijd eerst Yvan aanspreken. Yvan kijkt dan naar mijn planning en gaat na of dat daarin past. Daarna overlegt hij met mij. Ervaar je veel stress bij het uitoefenen van jouw opdrachten of in andere omstandigheden? Op mijn huidige project ervaar ik weinig stress. De enige stress die ik wel soms ervaar is wanneer ik naar een andere plaats dan mijn normale ‘stekje’ moet. Ik bedoel dan dat ik naar een vergaderzaal op een andere verdieping moet. Ik ben een beetje bang dat ik het niet zal vinden en zorg er dan voor dat ik met iemand mee kan. Dat is niet altijd gelukt. Op de laatste werkdag van het jaar moest ik al om negen uur ‘s ochtends voor een opleiding op een andere verdieping zijn. Doordat mijn trein vertraging had, kon ik er niet op tijd zijn. Het zoeken viel eigenlijk nog wel mee, omdat het toch goed was aangeduid. Dus wat stress betreft valt het wel goed mee. Wat zijn jouw beste kwaliteiten? Ik denk wel mijn oog voor detail en het feit dat ik zeer nauwkeurig werk. Vaak krijg ik van mijn collega’s te horen dat ze bepaalde dingen, die ik als fout of onvolkomenheid rapporteerde, helemaal niet hadden opgemerkt. Ik zie de dingen dus blijkbaar anders, ben altijd op zoek naar een manier om software beter te maken. Waaraan zou jij persoonlijk nog in de toekomst willen werken? In het verleden kreeg ik wel eens te horen dat mijn werktempo nogal aan de lage kant lag, maar dat wist ik meestal met mijn nauwkeurigheid te compenseren. Niet al mijn werkgevers konden hiervoor begrip opbrengen (ik spreek dan wel over de periode vóór Passwerk). Tegenwoordig hoor ik niet meer dat ik traag zou zijn, meestal hoor ik het omgekeerde. Ik denk dat dit komt doordat ik nu de juiste taken krijg en doordat ik mezelf ook aan het juiste tempo kan houden en toch nauwkeurig kan blijven werken. Aan mijn communicatieve vaardigheden probeer ik steeds te blijven werken, maar ik zal altijd wel meer een stille werker dan een vlotte prater blijven. Er bestaat maatschappelijk niet altijd een evenwichtig en genuanceerd beeld over ASS. Hoe zou jij ASS aan een niet-autistisch persoon uitleggen? Ik zou zeggen dat een autismespectrumstoornis of ASS heel divers is. Je hebt er ongelooflijk veel gradaties in. Teveel mensen hebben nog het beeld dat autisten mensen zijn die heel erg in zichzelf gekeerd en totaal wereldvreemd zijn. Ik zou tegen niet-autisten zeggen dat ze autisten niet moeten benaderen met het idee van dat ze niet al te intelligent zouden zijn. Sociaal beperkt zijn, wereldvreemdheid en dergelijke staan volkomen los van intelligentie. Ook onder mensen met ASS heb je verschillende soorten intelligentie. En dat ze allemaal superbegaafd zouden zijn, zoals Rain Man, is evenmin waar. De boodschap die ik in de eerste plaats aan niet-autisten zou willen geven is dat je, zodra je weet dat je met een autist te maken hebt, duidelijk moet zijn. Schep duidelijkheid voor de autist, geef geen halfbakken uitleg, geen ‘je weet wel wat ik bedoel’. Zeg ja of neen en niet misschien, want daar weet een autist zich meestal geen raad mee. Niet-autisten maken wel eens de fout te denken dat ze autisten niet hoeven uit te leggen wat er scheelt, waarom ze gekwetst zijn. Ze denken dat dit met het beperkte inlevingsvermogen van een autist toch geen zin heeft. Ik vind juist van wel, want autisten willen heel graag de gevoelens van niet-autisten begrijpen, maar je moet hen daarbij helpen. Zo heb ik een onlinevriend waarmee ik een goede band heb. Nu gaat het hem minder goed en hij voelt zich gekwetst. Ik wil het waarom proberen te begrijpen, maar zijn uitleg is vaag, ondanks het feit dat hij weet dat ik ASS heb en hem dat al meermaals heb uitgelegd. Dat is best wel frustrerend. Wanneer niet-autisten een autist beter leren kennen, dan lijken ze na een tijd niets meer van die ASS te merken en gaan ze de autist als niet-autist behandelen. Maar dat is net een fout die men niet mag maken: ASS verdwijnt niet. Sommige potentiële klanten hebben koudwatervrees om met ons samen te werken. Is dat volgens jou terecht? Als ze zouden weten hoe lovend veel bedrijven over hun Passwerker(s) zijn, dan zou ik zeggen dat het helemaal niet terecht is. Ik denk dat bedrijven zich te veel laten leiden door de media en ik denk dan vooral aan films. Een recent voorbeeld is de film Ben X. Ik zag de film niet, maar ik ken het verhaal. Niet dat de film bij voorbaat slecht zou zijn, maar er zitten dingen in waar ik liever niet mee geconfronteerd word. Het is misschien niet slecht dat niet-autisten zulke film bekijken, maar het gaat om één, overigens nogal extreem geval. Ik denk dat ze meer zullen hebben aan een goede documentaire over wat ASS is en hoe divers ASS wel kan zijn. Ik denk dat het lezen van de ervaringen van andere bedrijven met een Passwerker hen heel snel zal weten te overtuigen. Ik voel wel dat de media hierin de laatste jaren verbeterd zijn. Ze brengen meer de kwaliteiten van de persoon met ASS in beeld en minder de ‘gebreken’. Passwerk komt alvast steeds positief in het nieuws. Zijn er bepaalde werkomgevingen waarin jij uitermate goed kan functioneren? In mijn huidige werkomgeving kan ik dat heel goed. Men is er heel ontvankelijk en men staat open voor mijn vragen. Hierdoor is hen benaderen niet zo moeilijk. In zo’n omgeving functioneer ik eigenlijk het best. Er zijn mensen die mij duidelijkheid kunnen geven. Zijn er bepaalde werkomgevingen waarin jij je minder goed voelt? Teveel mensen om me heen of een ruimte waar het steeds lawaaierig is, zijn niets voor mij. Ik heb op een ander project eens in een openlandschapsbureau gewerkt en daar voelde ik me eigenlijk niet echt op mijn gemak. Iedereen kon mij zien, en ik iedereen. Dat voelde nogal benauwd aan. Aan de andere kant zou ik een kleine ruimte waar ik alleen zit ook maar niets vinden. Een landschapsbureau waar je met enkele mensen samen zit en halve muren tussen de eilanden, zoals waar ik nu zit, werkt eigenlijk heel goed voor mij. Ik heb mijn vaste plaats (de meeste anderen niet), al krijg ik wel meer en meer het gevoel dat de plaats voor mij minder belangrijk is, maar vertrouwde personen om mij heen meer. Soms gebeurt het dat er bepaalde collega’s luidruchtig zijn (je hebt er enkele die je van meters ver kan horen discussiëren). Dat leidt soms wel af, maar ik vind het niet ergerlijk, vooral omdat het vaak van korte duur is. Wens je nog lang als softwaretester te blijven werken of zou je liever andere activiteiten uitvoeren? Ik zie me dit wel blijven doen. Ik leer nog altijd veel bij. Ik heb bij een opleiding over functionele analyse, die onlangs bij Bestuurszaken door Chris werd gegeven, gemerkt dat ik veel interesse heb voor de andere fasen van het hele proces van ontwikkelen en testen van een applicatie. Ik zou het fijn vinden op regelmatiger basis ook ‘use cases’ te mogen maken, voordat er dus een testbasis is en review te doen van functionele en technische analyses. Ze zelf opstellen zie ik niet meteen zitten, maar eraan meewerken interesseert me wel. Ik zou mij nu alleszins geen job kunnen voorstellen buiten het testen om. Ik heb andere administratieve jobs en handenarbeid gedaan. Ik weet dat die voor mij niet kunnen tippen aan hetgeen ik nu doe.